Menu

blog -- ecologie

Wat kunnen wij doen voor de insecten?

Na het zorgwekkende bericht over de sterke achteruitgang van insectenpopulaties in Duitsland, luiden meerdere organisaties de noodklok. Want het feit dat in bijna dertig jaar tijd ongeveer driekwart van de insectenpopulaties in Duitse natuurgebieden is afgenomen, kan niet anders dan drastische gevolgen hebben. Afname van insecten betekent een afname van voedsel voor vogels, zoogdieren en amfibieën. Ook spelen insecten een onmisbare rol in de bestuiving van onze gewassen, de regulatie van plagen en de afbraak van organische stof in de bodem. Het verlies aan insecten vormt daarmee een grote bedreiging voor het functioneren van ecosystemen en de wereldwijde voedselproductie.

Bij mij kwamen na het nieuwsbericht verschillende vragen op: Gaat het in Nederland net zo slecht met de insecten als in Duitsland? Wat is de oorzaak van de enorme afname en wat betekent dit voor het functioneren van ecosystemen in de toekomst? Wat is er nodig om het tij te keren? Wat kunnen wij zelf doen als natuurliefhebber, onderzoeker, ambtenaar, adviseur of als burger?

Meer onderzoek nodig naar oorzaken
Het is in ieder geval duidelijk dat er meer onderzoek nodig is naar de precieze oorzaken van de afname en de verschillende factoren die hierbij een rol spelen. Door het verzamelen van meer onderzoeksdata ontstaat kennis en inzicht en kunnen passende maatregelen worden genomen. Ook is helder dat er in de landbouw een grote noodzaak is tot verandering. Bestrijdingsmiddelen, kunstmest en monoculturen zijn funest voor insecten en insecteneters. Langdurig onderzoek en de transitie van de landbouw zijn echter beiden een traject van lange adem.

Wat kan er morgen al anders?
Hoewel ik van mening ben dat we niet zonder gedegen onderzoek kunnen, houd ik zelf meer van de directe en praktische aanpak. Wat kan er morgen al anders en wat kunnen we hier samen in doen? Als ecoloog bij Tauw adviseer ik gemeenten, waterschappen, bedrijven en provincies in hun natuurbeleid en –beheer. Om hierbij stappen te zetten in het behoud en de verbetering van de insectenpopulaties is het essentieel verder te kijken dan alleen de beschermde soorten, en om meer te denken vanuit ecosystemen, biodiversiteit en natuurinclusieve landbouw. Sleutelfactoren hierbij zijn ambitie en daadkracht. Zijn we bereid iets extra’s te doen of iets te veranderen?

Relatief eenvoudige ingrepen
Ik merk dat we vaak met relatief eenvoudige ingrepen al iets kunnen betekenen. Leuke voorbeelden zijn de inpassing van natuurinclusieve maatregelen in ruimtelijke ontwikkelingen of de omvorming van het gemeentelijk groenbeheer naar een meer ecologische variant. Ook met natuurherstelmaatregelen vanuit de Programmatische Aanpak Stikstof en door het verbeteren van de waterkwaliteit via KRW kunnen we veel betekenen voor het insectenleven boven én onder water.

Bijenvriendelijk beheer
Zelf ben ik het afgelopen jaar veel met wilde bijen bezig geweest. Eén van de insectenfamilies waarvan bekend is dat ze hard achteruitgaan. Met de ontwikkeling van de Tauw Bijenwijzer bieden we aan overheden en bedrijven een praktisch handvat voor toepassing van bijenvriendelijk beheer van bermen, parken en andere groenstroken. En dit hoeft niet eens wat extra’s te kosten, zeker niet op lange termijn. Voor bermmaaisel zijn er talloze (innovatieve) toepassingsmogelijkheden. En een meer natuurlijke en daarmee insectenvriendelijke leefomgeving kan op termijn besparingen opleveren in de gezondheidzorg, bijdragen aan klimaatbestendigheid en zorgen voor een hogere opbrengst van gewassen.

Dit doet me denken aan een bekende voordracht van John F. Kennedy uit 1961. Mijn vrije vertaling:
Het is niet langer de vraag wat insecten voor ons kunnen betekenen.
De vraag is wat wij voor de insecten kunnen doen.

Als ecologen van Tauw steken wij graag de handen uit onze mouwen. Wie doet er mee?