Menu

‘Grote schoonmaak’ Utrechtse Vecht

In opdracht van Waternet heeft Tauw, samen Witteveen+Bos binnen de combinatie ‘Advies Combinatie Vecht’ (ACV), de waterbodemsanering van de Utrechtse Vecht voorbereid en begeleid. Ook de bodem van een diverse zijwateren zijn in dit project betrokken, waaronder de Weespertrekvaart, Gaasp en Smalweesp. In totaal is zo’n 2,5 miljoen kuub gebaggerd en afgevoerd. Dat zijn zo'n 5.000 volle binnenvaartschepen. Of, anders gezegd, een volle voetbal arena die tot aan de nok toe gevuld is met bagger.

De sanering van de Vecht betreft de grootste waterbodemsanering die in Nederland is uitgevoerd. Met de deze ‘grote schoonmaak’ zijn de doorvaart en de kwaliteit van het water verbeterd en is de diversiteit aan planten toegenomen.

Eerst werd de bulkslag gebaggerd, waarbij soms tot wel twee meter baggerspecie verwijderd werd. Daarna is met precisie de laatste 30 centimeter bodem weggehaald. Tijdens de werkzaamheden moesten ruim 400 woonarken verplaatst worden om goed te kunnen baggeren.

Activiteiten ACV
Naast de gehele contractvoorbereiding heeft ACV de volgende werkzaamheden, naar volle tevredenheid van de opdrachtgever, uitgevoerd:

  • (hoofd)toezicht
  • Milieukundige begeleiding conform BRL 6003
  • Contractbegeleiding (directie UAV)
  • Omgevingscommunicatie
  • Veldwerk
  • Projectbegeleiding
  • Diverse aanvullende werkzaamheden, zoals asbest-, trillings-, geotechnisch- en geluidsonderzoek

Datasturing
Het bijzondere aan dit project is dat de gehele sanering datagestuurd is uitgevoerd. Het baggerwerk is uitgevoerd met een doelgericht en actueel gehouden digitaal terreinmodel, op basis waarvan de kraanmachinisten exact wisten wat er ontgraven moest worden. Daarbij komt dat de resultaten van de milieukundige begeleiding en het omgevingsmangement telkens rechtstreeks zijn verwerkt in het digitale terreinmodel van de aannemer. Daarvoor heeft Tauw diverse innovatieve technieken ingezet tijdens het project, zoals het gebruik van de XRF voor het analyseren van zware metalen en een ‘app voor toezicht’ om digitaal toezicht te kunnen houden.

XRF
Om het bereikte saneringsresultaat adequaat te monitoren (en waar nodig te sturen in het geplande baggerwerk) heeft de milieukundige begeleiding gebruik gemaakt van de zogeheten XRF (X-Ray Flourescence). Door middel van de inzet van een XRF kregen zij op een snelle en eenvoudige manier inzicht actuele verontreinigingssituatie.

De XRF is een relatief klein en handzaam apparaat dat een monster bestraalt met laagenergetische röntgenstralen. De aangestraalde atomen in het monster zenden daardoor fluorescentiestraling uit die voor elk element een ander energieniveau heeft. Deze stralen worden opgevangen door een detector die het omzet in een elektrisch signaal. Met behulp van bekende signalen van standaarden, waarmee het apparaat gekalibreerd is, kan de concentratie van de kritische metalen in het monster worden berekend.

Je kunt het apparaat meenemen in het veld; tijdens de sanering van de Vecht is bij het ketenpark een ‘mobiel laboratorium’ ingericht. Het bevoegd gezag, in deze de provincies Noord-Holland en Utrecht, hebben ermee ingestemd om met behulp van de XRF het saneringsbaggerwerk in de Vecht ‘uit te keuren’.

App voor toezicht
Het gestructureerd verzamelen en ordenen van data is ook een wezenlijk onderdeel van de uitvoeringsbegeleiding. Voor zowel het toezicht en de milieukundige begeleiding als het omgevingsmanagement. Hiervoor heeft Tauw een specifieke app voor toezicht ontwikkeld.

Tijdens het toezicht is het van wezenlijk belang dat de waarnemingen van de milieukundige begeleider of omgevingsmanager gestructureerd en duidelijk worden vastgelegd. De waarneming van zo’n milieukundige begeleider of omgevingsmanager bestaat doorgaans uit:

  • Bevindingen (wat neem je waar)
  • Objecten (punten, lijnen of vlakken)

Voor de vastlegging van deze waarnemingen is de app voor toezicht gebouwd en ingericht. De milieukundig begeleider kon op basis van een foto met zijn telefoon en de registratie van zijn bevindingen in een vragenlijst (die voor het saneringswerk specifiek was ingericht) zijn bevindingen vastleggen.

De foto werd met de positie (x- en y-coördinaten en de fotorichting) en de ingevulde vragenlijst direct opgeslagen in de ‘cloud’. Het gehele team kon daarom op elk moment beschikken over de data van de ‘man in het veld’. Groot voordeel daarbij was dat alle data geografisch gekoppeld waren en volgens vaste structuren werden opgeslagen.

Tot slot
Het schoonmaken van de bodem is de laatste stap in een reeks van maatregelen om de Vecht en de leefomgeving rondom de Vecht, te verbeteren. Bij de afronding van het baggerwerk is de Vecht met een spectaculaire lichtshow ‘teruggegeven’ aan de omwonenden.