Herontwikkeling Radio Kootwijk, PlanMER en passende beoordeling

In de gemeente Apeldoorn ligt een gebied met unieke cultuurhistorische en natuurwaarden: Radio Kootwijk. Radio Kootwijk is in 1918 opgericht als zendstation om te kunnen communiceren met het toenmalige Nederlands-Indië. Door technologische ontwikkelingen is de oorspronkelijke functie als zendstation komen te vervallen.

 De bijzondere waarde van het complex blijkt uit het voornemen om het complex de status van rijksbeschermd dorpsgezicht te geven. Daarnaast is dit deel van de Veluwe aangewezen als Natura 2000-gebied, maakt het onderdeel uit van het Nationaal Landschap Veluwe en vormt het een kerngebied binnen de ecologische hoofdstructuur. Omdat de oorspronkelijke zendfunctie is komen te vervallen, is de vraag wat een passend hergebruik is.

Overheden, belangengroeperingen en bewoners zijn in 2003 gestart met het herbestemmingsproces. Dit heeft in maart 2008 geresulteerd in een voorkeursmodel. In 2008 heeft Staatsbosbeheer aangegeven een passend plan voor de herontwikkeling van de locatie te willen maken. In oktober 2009 was de visie "Hallo Bandoeng. Hier Radio Kootwijk" gereed.  De visie is ruimtelijk-juridisch vertaald in een bestemmingsplan. Vanwege de ligging in het Natura 2000-gebied Veluwe is de planm.e.r.-plicht aan de orde en is een passende beoordeling voor de Natuurbeschermingswet uitgevoerd.

De belangrijkste nieuwe activiteit die kan leiden tot negatieve effecten op natuur is de toename van bezoekers. Dit zijn fietsers en wandelaars, maar ook bezoekers voor georganiseerde activiteiten zoals symposia, workshops en festiviteiten. Het heide- en bosgebied rond Radio Kootwijk is erg kwetsbaar vanwege broedvogels, zoals onder andere zwarte specht, wespendief, tapuit, boomleeuwerik en nachtzwaluw die zijn aangewezen als instandhoudingsdoel voor het Natura-2000 gebied Veluwe. Een toename van bezoekers kan leiden tot een toename van verstoring van deze broedvogels, waardoor negatieve effecten op de instandhoudingsdoelen niet kunnen  worden uitgesloten.

In een aantal werksessies met Staatsbosbeheer, gemeente Apeldoorn, Atelier Rijksbouwmeester, Rijksdienst monumentenzorg en cultuurhistorie en de Dorpsraad Radio Kootwijk is de inrichting van het complex Radio Kootwijk vormgegeven, waarbij rekening werd gehouden met de randvoorwaarden vanuit de Natuurwetgeving.

Om negatieve effecten op broedvogels te kunnen uitsluiten zijn daarnaast mitigerende maatregelen genomen. Deze maatregelen bestaan uit het afsluiten van wandel-  en fietspaden in zijn geheel of tijdelijk tijdens het broedseizoen. Op deze manier wordt recreatie op een aantal plekken op de Veluwe geconcentreerd, terwijl op andere locaties door het opheffen van paden er meer rust komt.

Deze werkwijze heeft Tauw in samenwerking met Staatsbosbeheer en de gemeente Apeldoorn ook toegepast voor het MER en de passende beoordeling van het Veluwetransferium Het Leesten. Provincie Gelderland heeft inmiddels een tijdelijke NB-wet vergunning afgegeven en er is zicht op een NB-wetvergunning voor de gehele ontwikkeling. De Commissie voor de m.e.r. heeft ook een positief toetsingsadvies afgegeven.