Duurzaam opdrachtgeverschap: van praten naar doen in álle projectfasen

10 maart 2021, Ellen Stoppels

De roep om verduurzaming wordt steeds luider: ‘We moeten het gewoon doen!’ Maar wat is dat dan, ‘het gewoon doen’? Want ook al is er veel aandacht voor duurzaamheid, op het moment dat de spreekwoordelijke schop de grond ingaat is er vaak nog weinig van onze duurzaamheidsdoelen over. Hoe komt dat en hoe kunnen we dit veranderen? Hierover gaat dit eerste deel uit de blogserie over duurzaam opdrachtgeverschap.

We plaatsen projectdoelen in duurzaam perspectief, gunnen op MKI-waarde of duurzame innovaties en stellen eisen ten aanzien van bijvoorbeeld duurzame energie. Maar sorteren we met al deze aandacht ook het beoogde effect? Of sterker nog, hebben we voldoende beeld bij hoeveel effect dit uiteindelijk moet opleveren?

Duurzaamheid centraal stellen

Richting realisatie lijkt veel duurzame meerwaarde tussen wal en schip te vallen: zo’n 50% van de overheidsuitvragen heeft aandacht voor circulariteit, toch worden de potentiële effecten hiervan nauwelijks gerealiseerd*. We zetten in op hergebruik, minimaal (primair) grondstofgebruik en het verlengen van de levensduur, toch is ons grondstofverbruik sinds 2010 vrijwel gelijk gebleven**.

Waar en wanneer valt die, op organisatieniveau, zo gewenste duurzame meerwaarde buiten de boot? In projecten zien we dat duurzaamheid niet altijd centraal in de doelstellingen wordt geborgd, of dat men de échte verantwoordelijkheid (liever?) naar een ander schuift. Maar zonder eigenaarschap, centrale duurzaamheidsdoelen, een goede overdracht en breed gedragen betrokkenheid is een duurzame uitkomst ver te zoeken.

Duurzaamheid expliciet maken

Hoe een project de uitvoering in gaat, dicteert wat er van alle inzet (op verduurzaming) uit de voorbereiding overblijft. Zolang we blijven koersen vanuit oude principes, zoals planning en budget, blijven duurzaamheidsmaatregelen ballast en komt een duurzamere koers niet in zicht. Want als je zelf het thema, als puntje bij paaltje komt, al niet écht serieus belegt of kunt bevatten, hoe kun je dat dan van je opdrachtnemer verwachten? We zitten in een cirkel waar we niet in willen zitten: we stellen wel duurzame doelen, maar vertalen deze onvoldoende in een contract of aanbesteding. Hierdoor is duurzaamheid niet expliciet en wordt er niet genoeg op gestuurd. Daardoor worden successen niet behaald of, als het toevallig lukt ze te behalen, niet herkend en gevierd.

Focus veranderen

Het belangrijkste besef is misschien wel dat ‘het gewoon doen’ te makkelijk gezegd is. Om duurzame ambities waar ‘we over praten’ te verzilveren door het in de uitvoering ‘te doen’, moeten we veel bewuster zijn dat er een verandering nodig is van onze focus. Verandering verdient aandacht en kost in het begin van deze transitie bewustwording, extra aandacht en inspanning. Die bewustwording en aandacht is er al, we moeten hem alleen weten vast te houden tot in de fases ná de voorbereiding. Want dán komen we ook echt van praten naar doen! 

In de volgende blogs gaan we dieper in op hoe we duurzame aandacht vast kunnen houden zodra de schop de grond ingaat.

 

(*) Op weg naar een robuuste monitoring van de circulaire economie, Resultaten-2019 van het Werkprogramma Monitoring en Sturing Circulaire Economie, Planbureau voor de Leefomgeving, 2020.

(**) Integrale Circulaire Economie Rapportage 2021, Planbureau voor de Leefomgeving, 2021.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit blog?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.