Een duurzame en gezonde bodem biedt kansen voor klimaatadaptatie en landbouw

Harry Sikkema

De komende jaren gaat er op het gebied van de bodem veel veranderen en ontstaan er nieuwe vraagstukken. De bodem zal - ook vanuit het Klimaatakkoord - nog meer aandacht krijgen, waarbij beheer en onderhoud van de duurzame en gezonde bodem een grote rol spelen. Samenhangend hiermee zullen ook biodiversiteit en het (water)beheer volop aandacht krijgen. De landbouwtransitie zal samengaan met het beheer van ons natuurlijk kapitaal. Tauw wil en zal hierin zijn bijdrage gaan leveren.

Gezonde bodem internationale prioriteit

Wereldwijd moet naast het verhogen van de voedselproductie ook het gezond houden van de landbouwgrond een centraal thema worden. Dat is eind juli 2018 afgesproken op de G20 Landbouwtop in de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. In totaal 24 ministers van Landbouw, waaronder LNV-minister Carola Schouten, deden mee aan de top. Samen vertegenwoordigden ze 60% van het wereldwijde landbouwareaal en 80% van de internationale handel in agrarische producten. Conferentievoorzitter was de Duitse landbouwminister Julia Klöckner. Zij omschreef de resultaten als 'een grote doorbraak voor de landbouw, voor het klimaat en voor de consumenten'.

Duurzame omgang

Grote overeenstemming was er over het belang van een duurzame omgang met de bodem. Het is niet alleen een voorwaarde voor een blijvend hoog niveau van agrarische productie, maar het draagt ook bij aan een goede waterkwaliteit, aan bescherming van de biodiversiteit en aan het tegengaan van klimaatverandering door koolstofopslag. Afgesproken is dat Duitsland een strategie gaat uitwerken voor de manier waarop boeren met hun grond moeten omgaan. Dat moet concrete voorstellen opleveren die op een volgende G20 bijeenkomst worden behandeld.

Bodemplus

In Nederland is het programma Bodem en Ondergrond sterk in ontwikkeling. Op nationaal, regionaal en lokaal niveau zijn we op zoek naar invulling van het begrip duurzaamheid met betrekking tot bodem. Op de website van Rijkswaterstaat Bodem+ staat het als volgt omschreven: ‘De opgave voor landbouw en landgebruik is om de klimaatbijdrage in synergie met andere maatschappelijke opgaven en met oog voor de consequenties buiten Nederland te realiseren. Dat vraagt om afspraken over ieders bijdragen aan de lange termijn klimaat-opgave, passend bij een langetermijnperspectief voor de Nederlandse agrosectoren als belangrijke en innovatieve spelers die bijdragen aan voedselzekerheid, biodiversiteit, de kwaliteit van landschap en circulaire economie.’

Convenant Bodem en Ondergrond

Er is sprake van een veranderende markt of zelfs van het ontstaan van een nieuwe markt. In het Convenant Bodem en Ondergrond is hiervoor de basis gelegd: ‘Het tweede Convenant Bodem en Ondergrond zorgt ervoor dat de saneringsoperatie van de Nederlandse bodem en ondergrond succesvol verloopt. Maar het geeft waar mogelijk ook invulling aan de transitie naar duurzaam en efficiënt beheer en gebruik van bodem en ondergrond in de toekomst. Onder meer door sterk in te zetten op kennis- en innovatieontwikkeling. Zodat de focus langzaam verschuift van de nalatenschap uit het verleden naar eigenaarschap rond actuele maatschappelijke opgaves, zoals energietransitie en een circulaire economie.’ (bron: www.bodemplus.nl)
 
In het convenant is het vakgebied opgedeeld in de thema’s ‘Klimaat’ en ‘Landbouw en voedsel’. Deze thema’s worden geassocieerd met onder meer de volgende onderwerpen:

  • Klimaatadaptatie
  • Beperken CO2-uitstoot (inklinken veen) of vastlegging CO2 (opbouw organisch gehalte)
  • Gezondheid
  • Biodiversiteit
  • Veiligheid
  • Duurzaamheid
  • Circulaire economie
  • Bio-based produceren
  • Bodemdaling

Onze visie op duurzame en gezonde bodem

Bij Tauw hebben we kennis van en adviseren we over hoe we een toekomstbestendige leefomgeving kunnen inrichten. We leggen hierbij niet alleen de focus op veiligheid, klimaat, duurzaamheid, gezondheid en participatie, maar zeker ook op bodem.

Dit jaar hebben we onze beschouwing 2018 uitgevoerd en hebben we marktgesprekken gehouden met onze klanten en (nieuwe) partners. Aan de hand hiervan hebben we een concept (markt)visie op een duurzame en gezonde bodem ontwikkeld. Dit dynamisch document is nog een intern stuk, omdat veel zal afhangen van hoe en welke projecten en beleidsdoelstellingen de komende periode op de markt komen vanuit het Rijk, de provincies en de waterschappen. Een en al zal in samenspraak gaan met de landbouworganisaties in Nederland. Daarnaast heeft Tauw diverse lectoren in dienst die de verbinding maken met wat wij de kennisinstituten noemen, waaronder Van Hall Larenstein, Hanze Hogeschool, NHL en de WUR.

Landbouwtransitie

We zullen dit dossier nauwlettend in de gaten houden! We zijn ervan overtuigd dat er - gelet op de internationale en nationale ontwikkelingen - integrale projecten op de markt gaan komen in het kader van deze voorgenomen landbouwtransitie, waar het begrip ‘kringlooplandbouw’ de aandacht zal krijgen.

De intentie is de samenwerking op te zoeken met andere partijen/consortia, die zich bezig gaan houden met natuurinclusieve landbouw. Met onze (markt)visie kunnen we hiervan trekker zijn of als partner toegevoegd worden aan consortia. Onze kennis en expertise zal complementair zijn aan die van andere leden van consortia.

Eén ding is zeker: we moeten hiermee met z’n allen aan de slag!  

Meer informatie?

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Harry Sikkema
T: +31 62 09 79 71 7
E:harry.sikkema@tauw.com
LinkedIn
Harry Sikkema