Hitte en corona: dezelfde doelgroep is kwetsbaar

27 mei 2020, Marieke van der Linde - van Persie

Op 25 mei is het rapport ‘De hittebestendige stad – Een koele kijk op de inrichting van de openbare ruimte' aangeboden aan Deltacommissaris Peter Glas. In dit onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (Onderzoeksprogramma Urban Technology), Hanzehogeschool Groningen, Wageningen Environmental Research en Tauw staan richtlijnen die een handelingsperspectief bieden voor gemeenten.

Het rapport doet aanbevelingen voor een hittebestendige inrichting van de openbare ruimte om de leefbaarheid van de stad te vergroten en de gezondheidsrisico’s van hitte voor kwetsbare groepen te verkleinen. In deze blog gaan we in op het in beeld brengen van deze kwetsbare groepen en wat dit betekent in tijden van corona.

 

De WHO waarschuwt voor opnieuw een lange, hete en droge zomer in Europa. Het is van groot belang dat gemeenten, medische professionals, de kwetsbare bevolkingsgroepen en hun naasten hiervan op de hoogte zijn. Alleen op die manier kunnen er op tijd voldoende maatregelen getroffen worden om slachtoffers te voorkomen. 75-plussers zijn de grootste, voor hitte, kwetsbare doelgroep. Zij zijn kwetsbaar omdat zij een lagere dorstprikkel hebben en er een grotere kans bestaat op uitdroging en andere hitteaandoeningen. Eenzaamheid is risicoverhogend, omdat juist tijdens hitte regelmatige aansporingen nodig zijn om te drinken en te koelen. ‘Zorg voor elkaar’ is daarom een belangrijke oproep van het Nationaal Hitteplan. Familie, buren en vrijwilligers worden opgeroepen om in tijden van hitte extra om te kijken naar ouderen. Dagelijks contact is belangrijk. Hulp, bijvoorbeeld bij het ventileren van de woning, is vaak welkom. En ook gezellig. Maar hoe breng je als gemeente deze kwetsbare groep in beeld?

Hitte- en eenzaamheidskaart

Om gemeenten te ondersteunen bij het beter in beeld brengen waar hitterisico’s kwetsbare 75-plussers treffen heeft Tauw in samenwerking met Klimaatverbond Nederland, in opdracht van de Nationale Klimaatadaptatie Strategie (NAS), in 2019 de proeftuin hitte en gezondheid opgezet. Als onderdeel van deze proeftuin is de hitte- en eenzaamheidskaart ontwikkeld, een combinatie van hittekaarten uit de Klimaateffectatlas en eenzaamheidskaarten van het RIVM. Deze kaart toont naast de hittestress gevoelige  locaties in de gemeente, ook de plekken waar hitte een probleem vormt voor kwetsbare en eenzame ouderen. De kaart maakt in één opslag duidelijk in welke stadswijken eenzame ouderen risico lopen bij hitte. De kaart is een uitnodiging voor het gesprek tussen lokale actoren in het fysieke en sociale domein, om binnen de risicodialoog de aanpak van hitte vorm te geven. Dit kan leiden tot een lokaal hitteplan dat daarmee een onderdeel vormt van de uitkomst van de risicodialoog. Door de hitte-en-eenzaamheidskaart te combineren met lokaal beschikbare data kan zij tevens helpen in het prioriteren van opgaven. Vanaf juni 2020 is de kaart beschikbaar voor alle gemeenten in Nederland.

Toelichting: 'Hitte- en eenzaamheidskaart Utrecht'

 

Hitte in tijden van corona

Deze tijd van corona onderstreept nog weer eens hoe belangrijk het is om een duidelijk beeld te hebben van kwetsbare groepen in de gemeente. Vrijwel dezelfde mensen die kwetsbaar zijn voor COVID-19 zijn óók kwetsbaar voor hitte. Maar we lopen nu aan tegen tegenstrijdige adviezen. Waar bij hitte in voorgaande jaren aanbevelingen werden gedaan om warme woningen te verlaten en koelere openbare ruimtes met airconditioning op zoeken, worden ouderen nu juist vanwege COVID-19 geadviseerd om binnen te blijven. Ook is er nog onduidelijkheid over de rol van airco’s bij de mogelijke verspreiding van het virus.

Aankomende zomer vraagt dus om aangepaste maatregelen. Aangezien er nog veel vragen zijn omtrent de gecombineerde risico’s van hitte en COVID-19 is het Global Heat Health Information Network gestart met een ‘informatiereeks’. In deze reeks worden diverse problemen en middelen belicht, die naar voren komen bij het beheersen van de gecombineerde risico’s van hitte en COVID-19. In Nederland is een informeel Hitte en Gezondheid-netwerk, voortgekomen uit de NAS, geactiveerd om de adviezen om te zetten in concrete acties en aanbevelingen.

De Nederlandse bevolking heeft de afgelopen weken laten zien dat het in staat is om snel over te schakelen op nieuwe gedragsregels en te zorgen voor elkaar. Daar kunnen we op door als de hitte toeslaat. 

 

Marieke van der Linde (Tauw)

Edwin van der Strate (Tauw)

Madeleen Helmer (Klimaatverbond)

Heeft u vragen over dit blogartikel?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.