Inventariseren van afvalstoffen

René Tankink

 U wilt graag grip op uw afvalstoffen. Dan bent u bij onze blog op het juiste adres! Deze blog gaat over afval inventariseren. Als u “iets” wilt met uw afval, dan heeft u allereerst inzicht nodig. Wij bieden u in deze blog zes stappen waarna u overzicht in uw afvalstoffen heeft.

Afval? Geen probleem!
U bent vertrouwd met plan-do-check-act en u weet dat meten weten is. Uw productieprocessen zijn gekwantificeerd met KPI’s. Maar ineens wil een bevoegd gezag een overzicht van de vrijkomende afvalstoffen en natuurlijk: uitgerekend dat overzicht heeft u niet. Wat u wel weet is: er ontstaat afval tijdens de productie. Het afval wordt opgehaald door de afvalverwerker en eigenlijk ziet het er altijd netjes uit op de werkvloer. Afval is in ieder geval geen zichtbaar probleem. De werkelijke afvalkosten zijn al jaren ongeveer gelijk. Laat dat nu juist het eigenlijke probleem zijn. Afval is misschien geen acuut probleem, maar u heeft geen grip op uw afvalstoffen en -kosten.

Wat zijn afvalkosten?
Afvalkosten zijn niet alleen maar de gefactureerde kosten zoals:

  • Huur van afvalcontainers
  • Facturen voor lediging van afvalcontainers
  • Facturen voor transport van afval
  • Facturen van erkende ophalers van de verschillende afvalstromen
  • Facturen van erkende verwerkers van de verschillende afvalstromen

Deze zogenaamde werkelijke afvalkosten vormen vaak niet eens 15% van de totale som van afvalkosten. Het grootste deel van de afvalkosten betreft namelijk grond- en hulpstofverliezen en directe en indirecte kosten, verbonden aan het afval maken (fabricagekosten).
Denk daarbij aan:

  • Grondstoffen die afval worden voor of tijdens de productie (bijvoorbeeld verlies door slechte kwaliteit
  • Hulpstoffen die afval worden voordat ze hun normale levensduur doorlopen hebben (bijvoorbeeld verlies door afgelopen houdbaarheid als gevolg van slecht beheer)
  • Personeel dat dagelijks een deel van zijn tijd spendeert aan de productie van uitval of bezig is met het opruimen en afvoeren van afval naar de opslagplaats (fabricagekosten)
  • Kosten die verbonden zijn met de slijtage van machines die een deel van hun productietijd enkel en alleen uitval voortbrengen (fabricagekosten).

Genoeg redenen voor een afvalinventarisatie
Als afvalkosten bespaard kunnen worden, dan kan dat leiden tot extra budget voor nieuwe investeringen die u zo graag wilt doorzetten. Daarnaast wil de directie de hoeveelheid afval de komende vijf jaar drastisch verminderen; dat past goed bij de duurzaamheidsdoelstellingen. De directie wil dus ook KPI’s van de afvalstoffen om deze in het jaarverslag te publiceren. U beseft dat u eigenlijk niks van uw afval weet, het was nooit een probleem dus er is ook nooit gemeten. Maar nu moet er dan toch inzicht komen!

Hoe krijgt u overzicht? Zet deze zes stappen!
Hoe fijn zou het zijn om in één oogopslag een overzicht van uw afvalstoffen te hebben. Om te kunnen zien hoeveel afval u heeft, hoe die hoeveelheid zich ontwikkelt in de tijd en wat de bijbehorende kosten zijn. Zodat direct duidelijk is waar de eerste besparingsmaatregelen genomen moeten worden en elke afwijking direct in het oog springt. 
Tauw heeft jarenlang ervaring met het opstellen van afvalinventarisaties. Daarom kunnen we zes stappen met u delen die noodzakelijk zijn voor de inventarisatie van uw afval:

1. Creëer overzicht van de producten en hun hoeveelheden die uw bedrijf produceert
De productiegegevens kunt u vaak bij de productieverantwoordelijke en bij de boekhouding verkrijgen

2. Identificeer de afvalstromen
Het hoort vaak bij de taken van de milieucoördinator om een overzicht van de afvalstromen en de bijhorende codes op te stellen, maar wij komen geregeld tegen dat één of enkele stromen niet in het overzicht staan.

3. Afvalkosten- en opbrengsten volgens facturen
Dit zijn de kosten die door uw afvalinzamelaar/-verwerker in rekening worden gebracht. Deze kosten kunt u dus terugvinden in de facturen (via afdeling boekhouding) of in een overzicht of dashboard dat uw inzamelaar u ter beschikking stelt. Deze kosten zijn daarmee vrij gemakkelijk inzichtelijk te maken.

4. Achterhalen van de hoeveelheden grondstof- en hulpstofverliezen
Een van de grootste afvalkostenposten die vaak onzichtbaar blijft, is het verlies van grond- en hulpstoffen. Dit verlies is vaak minder gemakkelijk inzichtelijk te krijgen dan de directe afvalkosten die een inzamelaar/verwerker in rekening brengt. Enkele mogelijkheden om hier toch inzicht in te krijgen:

  • Door inzage in facturen voor inzameling en verwerking van afval, of inzage in het verplichte afvalstoffenregister, of
  • Door berekeningen aan de hand van het uitvalpercentage. Het uitvalpercentage kan bekend zijn bij de productieverantwoordelijke
  • Als dat niet het geval is, wordt aanbevolen om via steekproeven te achterhalen hoeveel grond en hulpstoffen verloren gaan. Loop het productieproces langs en inventariseer waar het afval exact vrijkomt en in welke hoeveelheden. Door dit te doen wordt vaak ook meteen inzicht verkregen in eventuele preventieve maatregelen
  • Om de verlieskosten te berekenen heeft u de aankoopprijzen per eenheid van de grond- of hulpstof nodig, die in de boekhouding terug te vinden zijn

5. Overzicht van fabricagekosten
Naast de verwerkingskosten en de grond- en hulpstofkosten worden ook kosten gemaakt voor het produceren van (tussen)producten die later afval worden. Deze gegevens zijn vaak nog lastiger inzichtelijk te maken, maar ze zijn meestal niet verwaarloosbaar. Deels toerekenbare fabricagekosten zijn de aan het afval toerekenbare afschrijvingen, loonkosten en overhead. Denk aan kosten die gemaakt worden voor:

  • Afvalopslag (gebouwen, verzekeringen, energieverbruik van afvalopslag)
  • Tijdbesteding voor afvalbeheer. Ga na welke handelingen uw collega’s uitvoeren met het afval voordat het door de inzamelaar wordt opgehaald (schoonmaken, verzamelen, verplaatsen, etc.). Vaak heeft de afdeling logistiek of operations hier wel gegevens over. Ga desnoods uit van het aantal uren/dagen per maand en vermenigvuldig dit met een standaard kostprijs per uur/dag.
  • Andere investeringen die gemaakt worden voor afval, zoals afschrijvings- en operationele kosten van het containerpark en van machines die afval verzamelen of behandelen. Denk aan een afvalpers of een speciale transportband voor het afval.

6. Zet de gegevens uit de eerste vijf stappen in een tabel
Neem ook eventueel andere KPI’s op die u graag wilt meten. Hiermee kunt u bijvoorbeeld de afvalkosten uitzetten tegen de productie of tegen het aantal FTE’s.


Deze tabel zorgt voor overzicht. Wij adviseren om de gegevens ieder kwartaal bij te houden en de KPI’s door te rekenen. Door te meten weet u alles van uw afvalstoffen en kunt u erop sturen. En heeft u altijd de data voor het milieujaarverslag paraat.
Wij werken met een tabel in Excel, die we bij projecten afstemmen op de specifieke wensen van de klant. We hebben ook een standaard Excel file om uw afval KPI’s in bij te houden. Wilt u die ontvangen? Stuur dan een e-mail naar René Tankink, rene.tankink@tauw.com.

U heeft overzicht. En dan?
Het overzicht is het uitgangspunt om besparingsmaatregelen te gaan nemen. In een volgende blog gaan we het hebben over het voorkomen van afval. Hierover kunt u ook al wat lezen in onze vorige blog over ‘modern afvalmanagement’.
Preventie is ook onderdeel van onze Whitepaper. Wilt u deze ontvangen? Stuur dan een e-mail naar René Tankink, rene.tankink@tauw.com.
Hebt u nu al een prangende vraag of wilt u eens met ons sparren over uw afvalbeleid? Uw mail of telefoontje is altijd welkom!

Contactpersoon: René Tankink

Ons team

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

René Tankink
T: +31 62 76 25 24 3
E:rene.tankink@tauw.com
LinkedIn