Procesveiligheid, Process Safety, Sécurité des Procédés

Willem Verkerk

Grote branden, explosies, gifwolken… De meest opzienbarende ongevallen hebben te maken met procesveiligheid. Deze ongevallen ontstaan doordat de procesveiligheid niet goed op orde is. En dat kan mensenlevens kosten of het milieu schaden. Het is dus niet verwonderlijk dat de zorgen om procesveiligheid, persoonlijke veiligheid en hoge schadekosten kunnen leiden tot slapeloze nachten bij de verantwoordelijken.

Als senioradviseur bij Tauw heb ik dagelijks te maken met procesveiligheid. En dan vooral met de technische kant ervan. Technische procesveiligheid, wat houdt dat eigenlijk in?

Welzijn van de installatie
Bij procesveiligheid gaat het om het welzijn van de procesinstallatie. Allerlei fabricageprocessen waarbij grondstoffen en hulpstoffen omgezet worden in producten vinden plaats in procesinstallaties. De installaties zijn ingericht om die processen te sturen en te beheersen, bijvoorbeeld door verhitting, koeling, scheiden en weer samenstellen van stoffen, etc. De processen zelf vinden plaats in het inwendige van de installatie; in de leidingen, buizen, vaten, pompen, warmtewisselaars, etc.

Een belangrijke functie van de installatie is ervoor zorgen dat de gevaren die bij de processen een rol kunnen spelen ‘ingesloten’ blijven. Denk aan gevaarlijke stoffen, reacties, druk en temperatuur. Heel belangrijk daarbij is dat de installatie heel moet blijven: het waarborgen van de integriteit van de installatie. Dit aspect, de Asset Integrity, is een wezenlijk onderdeel van procesveiligheid.

Zwijgende installaties
Installaties doen min of meer zwijgzaam en getrouw hun werk. Ze vertellen niet of het ergens pijn doet of niet lekker zit. Tot het te laat is en de installatie het begeeft. Dan ontstaat er een LOC (Loss of Containment), een gebeurtenis die tot explosies, brand, en/of toxische wolken kan leiden. Soms blijft deze gebeurtenis niet slechts beperkt tot het bedrijfsterrein en kan het zelfs daarbuiten ook het publiek en het milieu in gevaar brengen. Dit valt onder de Externe Veiligheid. In Nederland is dat geregeld via het Besluit Risico’s Zware Ongevallen (BRZO), een belangrijk aspect van procesveiligheid.

Luisteren naar de installatie
Het punt ‘tot het te laat is’ moeten we te allen tijde voorkomen. Daarom moeten we goed letten op die installaties die wellicht in het verleden (soms tientallen jaren) geen problemen gaven, maar waar toch gebreken aan het licht komen. Ouderdom komt immers met gebreken. Ageing is een uiterst belangrijk gegeven waar we zorgvuldig mee om moeten gaan. Met gepaste zorgvuldigheid (Risk Based) moet Ageing ingeschat worden en de effecten ervan moeten we tijdig herstellen.

Het komt er dus op aan om de veiligheid te waarborgen door de installatie goed te kennen en heel nauwkeurig te ‘luisteren’ naar de installatie.

Waarborgen van integriteit
Het is duidelijk dat procesveiligheid om andere activiteiten en programma’s vraagt dan persoonlijke veiligheid. Hier bestaan een hele reeks van methodieken en instrumenten voor. En dat vraagt om deskundigheid. Bij procesveiligheid hoort een gedegen kennis van de processen, de procesinstallaties en de bijbehorende faalmechanismes. Want om de integriteit te kunnen waarborgen, moeten bedrijven weten wat fout kan gaan.

Ook is inzicht nodig in hoe andere factoren van invloed zijn op de integriteit van de installatie, zoals de basis van het ontwerp, het beheren van wijzigingen en hoe ondanks de ‘zwijgzaamheid’ van een installatie toch tijdig te ontdekken hoe die eraan toe is en herstelmaatregelen te treffen.

Veilig en betrouwbaar
Hier is wel kennis van zaken voor nodig en dat brengen we met procesveiligheid allemaal in kaart. Wij staan graag bedrijven bij met onze expertise procesveiligheid. Dat dit heel wat meer inhoudt dan voldoen aan BRZO of HAZOP en LOPA mag duidelijk zijn. Maar het levert ook zoveel meer op: de zekerheid van veilig en betrouwbaar functioneren.

En dat is voor het management en alle andere belanghebbenden heel veel waard. Want als de procesveiligheid goed op orde is, zijn die slapeloze nachten eigenlijk helemaal niet nodig!

Meer informatie?

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Willem Verkerk
T: +31 61 08 93 63 8
E:willem.verkerk@tauw.com
LinkedIn
Willem Verkerk