Ondergang van het UAV-GC contract?

Chantal Schrijver en Henberto Remmerts

Met belangstelling hebben wij de beschouwing ‘Einde integrale contracten of verrekening van grote tegenvallers’ van advocaat Rob Bleeker in Cobouw gelezen. Hierin wordt een oorzaakanalyse beschreven voor de terughoudendheid van marktpartijen om in te schrijven op grote UAV-GC projecten en worden oplossingen geboden. Herkenbaar, en tegelijkertijd prikkelt het om te reageren op 2 suggesties die gedaan worden. Ten eerste de suggestie die wordt gewekt dat contractvormen als allianties en bouwteams het UAV-GC contract bedreigen vanwege het lagere risicoprofiel. Daarnaast de verrekeningsmethode die als oplossing wordt geboden. Wat wij in de beschouwing van Bleeker missen, is hoe wordt omgegaan met de keuze voor een contract op basis van de UAV-GC.

Uiteraard zijn Bouwteams en Allianties aantrekkelijke contracten, net als alle andere contractvormen die aantrekkelijke kanten hebben. Het probleem van terughoudende inschrijvers ligt dieper dan het geïntegreerd contract (en de bijbehorende voorwaarden van de UAV-GC) zelf: de motivatie voor de keuze van de wijze van samenwerken met bijpassende contractvorm. De onderliggende vragen (wat vindt een aanbesteder belangrijk, wat wil hij bereiken en wat is daarvoor nodig?) worden nog te weinig gesteld en vertaald in een inkoopstrategie (welke samenwerkings- en contractvorm past hier het beste bij?).

De ervaring leert dat het risicoprofiel voor een belangrijk deel de maatwerkonderbouwing levert voor de keuze van samenwerken, en daarmee de contractvorm. Niet zelden ontbreekt een goed risicoprofiel en worden keuzes gemaakt op basis van trends, gewoonten of alleen het beleid. De opgave en de context waarin deze gerealiseerd moet worden, zou leidend moeten zijn. De inkoopstrategie creëert hiervoor een goed moment om risico’s te wegen en draagvlak te zoeken. Een inkoopstrategie is geen vinklijstje of papieren tijger. Binnen iedere contractvorm zijn voldoende mogelijkheden om het contract zó in te richten zonder dat daarbij het gezamenlijk belang van zowel opdrachtgever als Opdachtnemer uit het oog verloren wordt, dienend aan het projectbelang. Bleeker wijst hierbij terecht naar onder andere de gids proportionaliteit.

 

Verantwoordelijkheid nemen

Bleeker spreekt van aanbestedingen waarbij ‘tamelijk summiere gegevens bekend zijn’.  In aanvulling op het stuk van Bleeker willen wij benadrukken dat alle partijen, zowel de aanbesteder als de inschrijvers, hierin een verantwoordelijkheid hebben. Een contract gebaseerd op de UAV-GC is geen methode om onbeheersbare risico’s of met te weinig gegevens een vlucht naar voren te bieden. Er wordt teveel geredeneerd dat de aannemer het maar moet uitzoeken (lees risico’s inschatten en calculeren). Tegelijkertijd zijn inschrijvers onvoldoende kritisch in het doorvragen, spiegelen en oplossingen bieden om wel alle relevante gegevens en beheersbaar risicoprofiel te verkrijgen. Binnen het aanbestedingsproces kan prima ruimte worden gegeven om meer gegevens te verzamelen en conditionerende onderzoeken te doen, met als doel risico’s te kunnen beheersen. Randvoorwaarde is dat aanbesteders level playing field bewaken, totale (tender)transactiekosten beperken en hier doorlooptijd en budget voor beschikbaar stellen. Veelal is tijdsdruk een hardnekkig probleem. Tijd is een afwegingscriteria tijdens het opstellen en vaststellen van de inkoopstrategie. 

Een scope die niet vaststaat, een onbeheersbaar risicoprofiel, geen tijd voor een zorgvuldige aanbesteding; het zijn allemaal argumenten om niet voor een contract op basis van de UAV-GC te kiezen. Niet de contractvorm heeft schuld als het mis gaat. Het zijn de mensen die de randvoorwaarden kunnen beïnvloeden en de keuzes maken die veelal debet zijn aan het niet goed uitpakken van een samenwerking. Wat niet zelden uitpakt in een financieel fiasco.

Contractuele verrekeningsmethode

Tot slot, de contractuele verrekeningsmethode bij de fase-overgang van ontwerp naar realisatie die Bleeker als oplossing beschrijft, als tegenhanger van de vaste prijs. Wij denken dat dit goed kan werken. In aanvulling hierop heeft het CROW in het recente verleden al eens gepleit voor inschrijvingen met bandbreedte, misschien is deze oude wijn toe aan een nieuwe zak.

Echter ook met de verrekeningsmethode zal het risicoprofiel te beheersen moeten zijn. De mogelijkheden om transparant risico’s te delen, verdelen en aftoppen, worden te weinig binnen contracten gebruikt. Een evenwichtige verrekeningsmethode en een transparante en gedragen risicoverdeling vraagt tijd, vakmanschap en een samenspel tussen aanbesteder en inschrijvers.

 

Transparantie en eerlijkheid

Het UAV-GC contract is (net als ieder ander contract) een overeenkomst waarbij 2 partijen met respect een evenwichtige samenwerking kunnen aangaan, die start in de précontractuele fase en doorloopt in de contractfase. Kritische succesfactor hierbij is het transparant en eerlijk met elkaar omgaan, volgens de set met ‘spelregels’ en houding en gedrag die hierbij past. Contractopstellers en opdrachtgevers zouden meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor het opstellen van een kwalitatief goed (geïntegreerd) contract, waarin een evenwichtige contractverhouding tussen opdrachtgever en opdrachtnemer gerespecteerd wordt. Inschrijvers en opdrachtnemers moeten eerder signaleren en in gesprek gaan.

Het UAV-GC contract heeft wat ons betreft nog een mooie toekomst voor zich.

 

Tauw ondersteunt bedrijven in Contract- en Risicomanagement

 

Wilt u meer informatie over dit onderwerp?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Henberto Remmerts
T: +31 65 35 76 33 2
E:henberto.remmerts@tauw.com
LinkedIn
Henberto Remmerts