Wat motiveert om klimaatadaptieve maatregelen te nemen?

Overheden zijn zoekende hoe ze op een slimme manier invulling kunnen geven aan de rol van de ‘responsieve overheid’ om klimaatadaptatie te bevorderen. Hoe zorg je dat mensen (inwoners, bedrijven en organisaties) écht aan de slag gaan met klimaatadaptieve maatregelen?

Er wordt al veel uitgeprobeerd, bijvoorbeeld door tips en tricks vanuit klimaatmitigatiecampagnes in te zetten (zie mijn eerdere blog). Maar welke tips bevat de literatuur? Hoog tijd om met een aantal gemeenten en waterschappen een workshop te volgen van Anna van Valkengoed, onderzoeker klimaatadaptatie en psychologie bij de Rijksuniversiteit Groningen.

Verwijzingen naar klimaatverandering zijn niet nodig

Een verassend inzicht uit de workshop was dat, om het volledige verhaal te vertellen, vaak de oorzaak van klimaatverandering wordt meegenomen in communicatieboodschappen. Bijvoorbeeld: “Steeds langere en warmere hittegolven, veroorzaakt door klimaatverandering, leiden bijvoorbeeld tot meer sterfte onder ouderen.” Dit blijkt echter niet noodzakelijk voor het bereiken van resultaat.

Bij de (overig steeds kleiner wordende) groep klimaatsceptici leidt dit zelfs tot minder klimaatadaptief gedrag! Specifiek adaptatie-advies met een negatieve emotionele inhoud heeft echter wel een aantoonbaar positief effect op actiebereidheid. Bijvoorbeeld: “Langere en warmere hittegolven leiden tot vroegtijdige sterfte van alleenwonende ouderen. Buren en familie van oudere mensen kunnen dit voorkomen door bij hitte dagelijks te checken of zij wel voldoende drinken.”

Welke psychologische theorieën werken écht motiverend?

Sociale normen meenemen in de communicatieboodschap werkt motiverend. Ook het benadrukken van de eenvoud en effectiviteit van maatregelen, naast het schetsen van de context en het risico op schade, is van groot belang om actiebereidheid te vergroten. Bijvoorbeeld: “Mensen in jouw buurt leggen onderhoudsarme groene tuinen aan omdat ze dit mooier en gezonder vinden. Dit heeft ook voordelen voor de flora en fauna in de stad en voorkomt wateroverlast in de wijk.” Men moet het gevoel krijgen dat ze het zélf kunnen en dat de maatregelen zinvol zijn. Ook zijn inwoners en bedrijven die ervaring hebben met extreem weer, makkelijker te motiveren tot het nemen van aanvullende adaptatiemaatregelen

Meer wetenschappelijk onderzoek naar de Nederlandse situatie 

De situatie in Nederland is nog weinig onderzocht. We hebben hier niet te maken met enorme rampen zoals overstromingen of extreme bosbranden, maar met kleinere schades aan gebouwen door wateroverlast of verlies van arbeidsproductiviteit door hitte. Het risico is groter, maar de urgentie is kleiner. De onderzoeksgroep van Anna zal de komende jaren veel onderzoek doen naar de Nederlandse situatie, ook in de praktijk. Mocht jouw gemeente ook vragen of ideeën hebben voor praktijkonderzoek, neem dan contact op met Anna.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit blog?

De adviseurs van Tauw staan voor u klaar!

Carolien van Merksteijn
T: +31 61 13 18 77 8
E:carolien.vanmerksteijn@tauw.com
LinkedIn
Carolien van Merksteijn