Wendbaar watermanagement, omgaan met onzekerheid

Cor Lont

Als ik de vele artikelen en blogs over time management mag geloven, ervaren we bijna allemaal een gebrek aan tijd voor zaken waarvan we eigenlijk vinden dat ze juist belangrijk zijn.

Het kwadrant van urgent en belangrijk van Eisenhower of Covey (ieder zijn eigen voorkeur) geeft een mooi handvat om het anders te doen. Of op zijn minst de intentie om het anders te doen. Voor mijn gevoel heeft het mij een jaar gekost om los te komen van de kwadranten 1 (urgent/belangrijk) en 3 (urgent/onbelangrijk) en echt tijd te besteden aan kwadrant 2 (niet urgent/belangrijk). Waarbij terugval naar kwadrant 1, of zelfs 3, altijd op de loer ligt. Het is lastig om los te komen van de zogenaamde ‘waan van de dag’, met het onbehaaglijke gevoel dat je eigenlijk met andere zaken bezig zou moeten zijn.

Onzekerheid

Een tijdje geleden werd ik gevraagd naar onze opinie over twee artikelen uit Waterforum over zeespiegelstijging en bodemdaling. Kern van de gevraagde opinie: Is onze huidige strategie van waterbeheer houdbaar? En blijft er een leefbaar Nederland over als bodemdaling en zeespiegelstijging extremere vormen aan gaan nemen dan waar tot nog toe rekening mee is gehouden?

De onderzoeken die in het artikel over zeespiegelstijging worden aangehaald, onderstrepen de onzekerheid van de mate van stijging, variërend tot maxima van 40 cm in 2050 tot 2 à 3 meter in 2100 (op basis van de huidige inzichten!). Belangrijke vraag lijkt mij dan, hoe wij omgaan met die onzekerheid. Collega Mark Zandvoort is erop gepromoveerd, dus ja, er is (gelukkig) tijd en aandacht voor. Toch is naar mijn idee de realiteit dat 99 procent van onze denkkracht (zeker van de adviesbureaus) gevraagd en ingezet wordt voor de ‘kwadrant 1 projecten’ van het waterbeheer. Oké, met de realisatie van dergelijke projecten is het waterbeheer op die projectlocatie weer ‘toekomstbestendig’. Maar naar aanleiding van iets dat nu niet voldoet. En slechts ‘toekomstbestendig’ voor de komende decennia binnen de huidige inrichting van het waterbeheer.

Wendbaarheid

Omgaan met onzekerheid vraagt wendbaarheid. Ik vond de term wendbaarheid in een stuk over Agile en deze sprak mij erg aan. Uiteraard nadenken over andere strategieën en blijven onderzoeken hoe extreem veranderingen zullen zijn. Maar vooral ook zorgen voor wendbaarheid in oplossingsrichtingen, projecten en inrichting. Zorgen dat we de strategie bij kunnen stellen als veranderingen daarom vragen.

Op dit moment is ons waterbeheer naar mijn idee niet wendbaar. We zitten vast aan de huidige inrichting. Investering op investering in het bestaande systeem hebben ons meer en meer afhankelijk gemaakt van één systeem, één strategie. En komende investeringen binnen de huidige strategie zullen ons systeem niet wendbaarder maken.

Onvoorstelbare ruimtelijke ingrepen

Denk eens (voorzichtig) aan veenweidegebieden waarin het waterbeheer de huidige vorm van landbouw niet meer kan faciliteren of aan een zeespiegelstijging waarbij de dijken niet meer de beste oplossing zijn. Wat dan?

Dan komen we op (voor ons bijna letterlijk) onvoorstelbare ruimtelijke ingrepen. Bij bodemdaling in veenweidegebieden gaat het dan om ingrijpende maatregelen en keuzes. Bijvoorbeeld de wendbaarheid om functies aan te passen aan het watersysteem in plaats van andersom. En om ruimtelijke trajecten, zoals de ruilverkavelingen uit de vorige eeuw. Daar hebben we ervaring mee, maar de insteek zal anders zijn. Geen schaalvergroting, maar op grote schaal (gedwongen) keuzes tussen waar wel en waar geen traditioneel grondgebruik. Extreme zeespiegelstijging zal vragen om wendbaarheid van onze volledige leefomgeving en samenleving.

Kansen

Ik voel me sterk verbonden met het landschap waarin ik ben opgegroeid en haal daar een deel van mijn authenticiteit uit. Toch is dat een volledig gemaakt landschap en ik vraag mij weleens af of we daaraan vast moeten of zelfs kunnen houden. Ik zie ook kansen, kansen in nieuwe ontwikkelingen als zelfvoorzienend (water, energie), toekomstige mobiliteit en circulair. Kansen die onze leefomgeving en samenleving ook zullen veranderen en ons mogelijk een grotere wendbaarheid bieden in het waterbeheer. Nu nog niet (overal) urgent, maar al wel belangrijk, typisch kwadrant 2!

Mijn verschuiving van kwadrant 1 (en 3) naar kwadrant 2 duurde een jaar. Hoe lang zal die van het waterbeheer duren? Hopelijk voordat het urgent wordt!

Meer informatie?

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Cor Lont
T: +31 61 59 51 43 8
E:cor.lont@tauw.com
LinkedIn
Cor Lont