Paling innovatief en veilig langs gemalen

Tauw en de Combinatie van Beroepsvissers zijn gestart met het project ‘Geleiden van schieraal langs gemalen’. In dit project worden innovatieve systemen getest waarmee aal wordt weggeleid van gemaalpompen. Deze systemen moeten voorkomen dat aal, maar ook andere vissen die het gemaal passeren, in de gemaalpompen terecht komen.

Jonge alen komen vanaf zee het zoete water binnenzwemmen en gaat dan op zoek naar geschikte opgroeigebieden. In de rivieren, kanalen en polders groeien ze op, waarna ze voor voortplanting wegtrekken naar zee. De trekdrang van volwassen alen (schieralen) is zo groot dat zij zich met de stroming laten meevoeren, zelfs door de gemaalpompen heen. Met kans op zware beschadigingen of sterfte. Met circa 4000 gemalen in Nederland is deze problematiek omvangrijk te noemen.

Zwemgedrag beïnvloeden

Tauw en de Combinatie van Beroepsvissers onderzoeken samen met een aantal waterschappen de mogelijkheden om schade en sterfte onder schieralen zoveel mogelijk te beperken. Bij een aantal gemalen verspreid over het land zullen innovatieve wering- en geleidingsystemen getest worden. Dit zijn systemen die in binnen- en buitenland ontwikkeld zijn voor waterkrachtcentrales, specifiek gericht op het beïnvloeden van het zwemgedrag van vissen. Het bijzondere is dat deze systemen nog niet of nauwelijks bij Nederlandse gemalen zijn toegepast. Met de systemen wordt geprobeerd de schieraal weg te leiden van de gemalen naar een alternatieve route of bypass. Het project is een aanvulling op andere onderzoeken en maatregelen, zoals de ontwikkeling van visvriendelijke pompen.

Betrokken partijen

Tauw verzorgt de algehele projectleiding. Voor de beroepsvisserij is een grote rol weggelegd bij de opzet en de uitvoering. Verder zijn Waterschap Noorderzijlvest, Waterschap Scheldestromen, Waternet, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Wetterskip Fryslan, KEMA en IMARES bij het project betrokken.

Aalbeheerplan

Het project draagt bij aan de doelstellingen uit het nationale Aalbeheerplan, dat moet bijdragen aan het herstel van de zorgwekkende toestand waarin de palingstand zich bevindt. Naast het Aalbeheerplan zijn ook de Benelux Beschikking Vrije Vismigratie, de Kaderrichtlijn Water en Natura 2000 redenen om vismigratieknelpunten bij gemalen op te lossen.

Het project wordt medegefinancierd vanuit de regeling ‘Innovatie in de visketen’ van het Ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie. Naar verwachting zal het project in het voorjaar van 2012 zijn afgerond.

Expertise Tauw

Tauw heeft veel expertise op het gebied van visvriendelijke gemalen en heeft ondermeer het slimme systeem Fishtrack bedacht. 


Dit project is geselecteerd in het kader van het Nederlandse Operationeel Programma ‘Perspectief voor een duurzame visserij’, dat wordt medegefinancierd uit het Europese Visserijfonds (EVF).


Contact personen: Emy Visser en Martin Kroes