Tauw en Twynstra Gudde publiceren handreiking Naar een Circulair Nederland voor regionale overheden

Met het programma ‘Nederland circulair in 2050’ wil de overheid een eind maken aan de ‘wegwerpmaatschappij’. En met de tussentijdse ambitie om in 2030 de helft minder primaire grondstoffen te verbruiken, is er op korte termijn werk aan de winkel. Het is een mooi streven, maar ook een grote uitdaging voor iedereen: voor burgers, bedrijven en overheden. En daarbinnen is een belangrijke rol weggelegd voor provincies, gemeenten en waterschappen.

In opdracht van Interprovinciaal Overleg van en voor provincies (IPO), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Unie van Waterschappen (UvW) hebben organisatieadviesbureau Twynstra Gudde en advies- en ingenieursbureau Tauw hun krachten en kennis gebundeld om daarmee de handreiking ‘Naar een Circulair Nederland’ op te stellen. In deze inspirerende handreiking hebben zij uitgewerkt hoe provincies, gemeenten en waterschappen hun circulaire ambities op regionaal niveau verder invulling kunnen geven en hoe zij onderlinge samenwerking kunnen bevorderen. Aanleiding voor de opdrachtgevers voor deze handreiking is de whitepaper Circulaire Uitvoeringskracht op de Investeringsagenda die Tauw en Twynstra Gudde eind december 2017 gezamenlijk hebben gepubliceerd.

In januari zijn de transitieagenda’s Circulaire Economie verschenen, waarin voor verschillende sectoren actielijnen zijn geformuleerd. In februari is het Interbestuurlijk programma van Rijk, gemeenten, provincies en waterschappen vastgesteld met ook een duidelijke paragraaf circulaire economie. Hier sluit de handreiking mooi op aan.

Inspirerende en praktische handreiking
De handreiking is beschikbaar gesteld in de vorm van een clickable pdf, waardoor deze eenvoudig te doorlopen is en op verschillende vlakken aanvullende informatie biedt. Daarnaast biedt de handreiking sprekende en realistische voorbeelden waarmee toepassing eenvoudiger wordt.

Decentrale overheden spil in transitie samen met het bedrijfsleven
Met de handreiking als stappenplan vormen de decentrale overheden samen een spil in de transitie. De uitvoeringsprogramma’s van de regionale overheden kunnen tot stand komen door bijvoorbeeld regiovisies te ontwikkelen en deze te borgen in omgevingsvisies, door agenda’s en uitvoeringsplannen voor de regionale economie en werkgelegenheid op te stellen. Afgestemd op hun eigen behoefte, op reeds gezette stappen naar circulariteit en op type regionale overheid. Daarnaast hebben de overheden een cruciale rol om initiatieven uit de markt te stimuleren, bijvoorbeeld door de investeringsdrempels voor bedrijven te verlagen middels circulair aanbesteden en financiële prikkels, subsidies of fondsen.

De handreiking beschrijft met vier pijlers hoe de regionale overheden in samenwerking met partijen in de regio ieder vanuit z’n eigen rol tot regionale coalities en uitvoeringsprogramma’s kunnen komen, waarmee de circulaire economie op regionaal niveau verder ontwikkelt. Dat betekent in de praktijk bijvoorbeeld dat gemeentes, provincies en waterschappen complementaire verantwoordelijkheden en taken krijgen in een gebied en dat zij gezamenlijk op regionaal en lokaal niveau doorslaggevende uitvoeringskracht gaan bieden.

Toepasbaar voor overheid én bedrijfsleven
Waar de focus in de handreiking ligt op (regionale) overheden, betekent dit niet dat de inhoud alleen daar toepasbaar is. Ook de bouw, industriële, logistieke en agrarische sector heeft baat bij een structurele (en circulaire) aanpak van zijn grondstof en afvalstromen. Het sluiten van regionale grondstofketens vraagt tenslotte samenwerking tussen publiek en privaat.

Uitvoering op maat
De gevraagde opgave vergt een brede kennis van veranderen, organiseren en grondstoffen. Daarom hebben Tauw en Twynstra Gudde hun complementaire krachten gebundeld tot een sterke combinatie. Twynstra Gudde richt zich hierbij op de visie-, coalitie- en programmavorming, waar Tauw zich juist richt op de matchmaking en het in beeld brengen en matchen van vraag en aanbod van grondstofstromen.

Adviseur Koen van Bezu (Twynstra Gudde) vertelt over het totstandkomingsproces: “We moeten op regionaal niveau uitvoeringskracht organiseren om de transitie naar de circulaire economie te versnellen. Het is daarom tijd om als decentrale overheden gezamenlijk op te trekken met gebiedspartners en onder een gedragen, gezamenlijke strategie tot uitvoering van programma’s te komen.”

De decentrale overheden hebben vanuit hun gebiedsverantwoordelijkheid, eigen reststromen, eigen bedrijfsvoering en inkoop diverse rollen in de ontwikkeling van circulaire economie. Een belangrijk onderdeel bij het creëren van regionale coalities is inzicht in het gebiedspotentieel. Die hangt onder andere af van de identiteit, belangrijke bedrijfsclusters, omvang en circulaire potentie van grondstofstromen in het gebied. Een eerste en relatief eenvoudige stap is bijvoorbeeld het bekijken van de ‘eigen’ processen. Denk hierbij aan de afvalinzameling, -overslag en -verwerking, het circulair aanbesteden van materiaalstromen in grond, weg en waterbouw en de inzameling, het transport en de verwerking van rioolwater en zuiveringsslib. Deze processen kunnen in beeld worden gebracht met (grondstof)kansenkaarten, welke per regio verschillen.

Adviseur Berend Reitsma (Tauw) licht toe: “Het opstellen van grondstoffenkansenkaarten als een eerste stap in matchmaking van vraag en aanbod past ons uitstekend omdat we in diverse sectoren werken aan het opwaarderen van reststoffen, zowel uit afval, bodem- en vliegas als uit afvalwater en zuiveringsslib.”

Wilt u meer weten over de handreiking of juist advies over de toepassing ervan in uw organisatie, dan kunt u terecht bij onze adviseurs Berend Reitsma en Jurgen Ooms.

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Berend Reitsma
T: +31 65 12 26 00 5
E:berend.reitsma@tauw.com
LinkedIn
Berend Reitsma