Droogte en landbouw: lessen van de boer

Afgelopen najaar spraken wij in de whitepaper 'droog, droger, droogst' onze zorgen uit over de gevolgen van de al drie jaar aanhoudende droge zomers. Door de watertekorten in verschillende gebieden klinkt de vraag om anders om te gaan met ons watersysteem steeds luider. De whitepaper was voor ons aanleiding om ons verder te verdiepen in de effecten van droogte op verschillende functies, bijvoorbeeld de landbouw. We gingen daarom onlangs in gesprek met Heleen Lansink-Marissen, een enthousiaste boerin uit het bosrijke Twente.

De regen en sneeuw van afgelopen winter zorgden ervoor dat de grondwaterstanden even op een ‘normaal’ voorjaarspeil kwamen. Maar dat was lang niet overal het geval en vaak van korte duur. De verwachting is namelijk dat de droge periodes in de toekomst zullen aanhouden en de tekorten verder toenemen. Met name op delen van hogere zandgronden worden daarom verschillende (lokale) maatregelen getroffen om het water beter vast te houden.

De landbouwsector heeft de laatste jaren met de droge zomers een flinke uitdaging gehad. En met de toenemende droogte als gevolg van klimaatverandering zal dit steeds vaker voor gaan komen. TAUW-adviseur Koort Verveld trok afgelopen lente naar de Melktapperij, een melkboerderij net buiten Haaksbergen. Heleen Lansink-Marissen runt het bedrijf samen met haar man Rogier. Ze verkopen melk en houden zich bezig met de uitdagingen van de moderne, duurzame landbouw.

Misgelopen productie

De droogte was goed merkbaar voor Heleen en Rogier. “Je merkt het in de weide en dan vooral aan welke vegetatie op de velden staat. Op een deel van het land is in de voorgaande droge zomer helemaal niet veel doorgekomen, waardoor de boerderij productie misliep. Daarbij is de kwaliteit van de gewassen die we wel konden oogsten aangetast door droge periodes.”

Afbeelding 1: droogte in beeld: in de winter stond de sloot droog.

Afbeelding 2: droogte in beeld: kruidenrijk heeft ook water nodig

Maatregelen

Heleen en haar man namen zelf een aantal maatregelen. Twee daarvan zijn: het vasthouden van water en vegetatie aanpassen. “Op de weides hebben we in de winter en het voorjaar het water zo hoog mogelijk geprobeerd te houden, bijvoorbeeld door een duiker af te sluiten die een van de weides draineert. We hebben de sleutel van de stuw tussen onze weides gekregen van het waterschap en de stuw op zijn hoogste stand gezet. Op deze manier wordt zo min mogelijk water van de weides weggevoerd. In overleg met de buren is de duiker echter weer opengemaakt omdat het ook effect had op hun land.”

Daarnaast pasten zij op een paar weides de vegetatie aan. “De normale mix leverde te weinig op, dus kozen we voor kruidenmengsels. Hierbij komt meer organische stof in de bodem, waardoor meer water vastgehouden wordt. Ook zitten er meer stikstofbinders tussen de wortels. 

Rol overheid

Heleen hoopt dat de politiek meer met boeren in gesprek gaat. “Er is meer dialoog nodig. Nu komt er aan de ene kant een vraag naar de boeren om te laten zien wat we in huis hebben en aan de andere kant een hoop wetgeving waar we mee moeten werken. Veel boeren willen zich echt wel maatschappelijk verantwoord ontwikkelen, maar dan lopen ze vaak hun eigen verdienmodel in de weg. De overheden kunnen hierbij een belangrijke rol vervullen, maar die pakken ze momenteel nog niet genoeg.”

Toekomst

Hoe de boerderij er in de toekomst uit gaat zien, hangt sterk af van de huidige ontwikkelingen. “Als het inderdaad steeds warmer en droger wordt, dan wordt boeren op de zandgronden zoals dat nu gaat lastig.” Daarbij vindt Heleen dat we ook met z’n allen open moeten staan voor een dieet met meer plantaardige eiwitten, in plaats van dierlijke. “Wij zijn daarin met onze boerderij onderdeel van een groter geheel. Als we in de toekomst een nieuw businessmodel kunnen ontwikkelen waarbij we de omslag maken naar een productie van meer plantaardige eiwitten, dan staan we daar zeker voor open.”

 

Wilt u meer informatie over het onderwerp droogte

Vraag via onderstaande button onze nieuwe whitepaper Droogte, droger droogst aan. 

Whitepaper aanvragen

 

Heeft u vragen over dit artikel?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.