Klimaatbestendig bouwen aan een waterveilige toekomst

Ruim 25 jaar na het gereedkomen van de deltawerken stijgt de zeespiegel en daalt de bodem verder, zijn er extremere buien en moeten we meer mensen beschermen tegen overstromingen. Het nieuwe klimaatrapport dat door het KNMI werd gepresenteerd en het eerder uitgebrachte IPCC-rapport laten ons zien dat we meer moeten doen. Maar wat moeten we doen om er voor te zorgen dat onze dijken en waterkerende kunstwerken ons in de toekomst ook voldoende blijven beschermen?

We staan voor een grote uitdaging

Ons land telt ruim 3.700 kilometer primaire waterkeringen die ons land beschermen tegen overstromingen vanuit buitenwater (kust, grote meren en rivieren). Ons waterveiligheidsteam werkt dagelijks aan het versterken van deze dijken. We houden in onze berekeningen rekening met de zeespiegelstijging, de bodemdaling en de extremere weersinvloeden. De ruimtelijke opgave is ook vaak onderdeel van het dijkversterkingsproject. Maar is dat genoeg?

Het economisch centrum van Nederland ligt in potentieel overstromingsgebied waar ruimte steeds schaarser is. We kunnen onze dijken niet eeuwig blijven verhogen. Wie de hoogte in gaat, moet tenslotte ook de breedte in, wat het risico op een doorbraak vergroot. Overal damwanden slaan om de dijken te versterken, zou een onmogelijke en kostbare aangelegenheid worden. Met zijn allen naar het oosten verhuizen ook. We zullen anders moeten gaan denken. De verdediging van de kust en het rivierengebied moet duurzamer, natuurlijker én goedkoper worden.

De komende jaren worden we uitgedaagd verder te denken over een slimme inrichting en echt stappen te zetten om de (klimaat)veranderingen op te kunnen vangen. We zullen meer moeten doen dan dijken bouwen om ons land duurzaam leefbaar te houden. We zullen een slimmere landinrichting moeten bedenken en werken aan een duurzame inrichting langs de benedenrivieren en de kust.

Duurzame dijken integreren functies

In het afgelopen decennium zijn veel vormen van ‘duurzame innovatieve dijken’ onderzocht en uitgeprobeerd:

 

De potentie van deze concepten is groot en ruimschoots aangetoond. Duurzame dijken integreren functies, ze zorgen voor voldoende veiligheid tegen overstromingen, leveren een verrijking voor de natuur, zijn adaptief en in veel gevallen kosteneffectief.

Onlangs hebben 20 partijen, waaronder kennisinstellingen en waterschappen, een oproep gedaan tot een nationaal onderzoeksprogramma en pilots voor klimaatbestendige kustlandschappen. World Wide Fund for Nature (WFF), heeft het idee omarmd om met een nieuw kustbeschermingsplan de driepoot ‘Natuur, economie en veiligheid’ in samenhang aan te pakken door het creëren van klimaatbestendige landschappen. Op basis van onderzoek en de eerste pilots is het beeld dat we al een goede oplossing in ons midden hebben: Dubbele dijken.

Dubbele dijken en waterkerende landschappen kunnen tegelijk voordelen opleveren voor de leefomgeving, de landbouw, natuur en regionale toeristische economie. Het idee is dat in zogeheten ‘wisselpolders’, tussen twee dijken in, het eb en vloed weer wordt toegelaten. De bodem zal langzaam ophogen door het slib dat na iedere vloed achterblijft. In de tijd dat dat gebeurt, kan er aquacultuur worden uitgeoefend en zilte gewassen worden verbouwd. Een deel van de wisselpolder kan worden ingericht als natuur. Als het land voldoende hoog is, kan er weer landbouw bedreven worden op de vruchtbare zeeklei.

Groots denken én doen

Deze manier van denken zou onze huidige manier van werken compleet veranderen. Het lijkt soms een sprong in het diepe, maar we moeten grootser denken én doen. De mens is weerbaar, kijk hoe er door de Coronapandemie allerlei mooie initiatieven zijn ontstaan. Met innovatieve landinrichtingen, zoals dubbele dijken, zouden we het leven in de laaggelegen randstad volgens deskundigen misschien wel met 300 jaar kunnen rekken. Verder onderzoek naar de mogelijkheden en het maatschappelijk draagvlak moet nog plaatsvinden. De adviseurs van TAUW zijn daar bij en zetten hun expertise in om onderzoek, ontwerp en uitvoering van een duurzame landinrichting in de toekomst mogelijk te maken.

TAUW helpt haar klanten in het verder brengen van de concepten van een ‘rijke dijk’ in de praktijk. Bij Stadsdijken Zwolle hebben we bijvoorbeeld niet alleen naar de technische aspecten van de dijk gekeken, maar is ook de inpassing in de omgeving integraal in het ontwerp meegenomen. Bij Stad Tiel hebben we de dijk verbeterd zodat die voldoet aan de waterveiligheidseisen én recht doet aan de ontwikkelingen in de directe omgeving van de dijk met een hoogwaardig en integraal ruimtelijk plan voor de toekomst. Bij het project Meanderende Maas is de dijkversterkingsopgave gecombineerd met rivierverruiming en gebiedsontwikkeling. Daarmee werken we aan een gebied dat weerbaar is voor toekomstige klimaatveranderingen.

Whitepaper Waterveiligheid - download hem nu! 

Van Sober en Doelmatig naar Doelmatig Verrijken

Hoogwaterbeschermingsprogramma als aanjager van een duurzaam leefbaar Nederland

Download whitepaper

 

 

Heeft u een vraag over dit artikel?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.