Schrikken vogels van een vuurwerkknal?

Hanneke Oudega

Vogels, vuurwerk, onderzoeken, tauw

Het zijn indrukwekkende beelden, een explosie van groene, oranje en rode stippen. Deze gekleurde stippen is het enorme aantal vogels dat opvliegt tijdens het vuurwerk met Oud en Nieuw. Op vliegbasis Eindhoven staat een vogelradar die de vogels in de lucht gedetailleerd in beeld brengt.  Als het gaat om het dierenleed, zeg ik, houd alsjeblieft op met dat vuurwerk. Ik ben zelf ook nogal een schrikachtig type dat niet graag over straat loopt op Oudjaarsdag. Op elke straathoek staat wel een tiener met een slof rotjes. Er is geen ontsnappen aan….

De vogels kunnen geen kant op

Volgens onderzoekers van de UvA laten de beelden zien dat het effect van vuurwerk op vogels dramatisch is. ‘Vogels ondervinden stress, verbruiken veel energie die ze tijdens de koude winternachten goed kunnen gebruiken. Ook kunnen niet alle vogels in het donker navigeren en botsen ze op gebouwen of hoogspanningskabels’.

Als op één moment in het hele land vuurwerk wordt afgestoken, kunnen de vogels geen kant op. Maar hoe reageren vogels op afzonderlijke vuurwerkevenementen het hele jaar door? Vliegen broedende vogels of vogels met jongen ook massaal op? En wat is de impact van dit effect?

Monitoren samen met Omgevingsdienst Brabant Noord

Behalve de radarbeelden is er nauwelijks veldonderzoek uitgevoerd naar de effecten van vuurwerk op vogels. Meestal gaat het om anekdotische waarnemingen. Dus is Tauw samen met Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) zelf gaan monitoren. Twee ervaringen wil ik jullie niet onthouden:

Visdieven gefilmd

Tijdens een vuurwerkshow filmden we met infraroodcamera’s een visdiefkolonie. De kolonie zat op een dak op 400 meter afstand van de afsteeklocatie. De visdieven zaten op de eieren en een deel had al jongen. In het filmpje zie je duidelijk de schrikreactie van de vogels. Ze vliegen op of lopen van het nest vandaan. Al na 30 seconden, tijdens het vuurwerk, komen de visdieven echter weer terug op hun oude plek. Sommige blijven wel alert omhoog kijken. Na het vuurwerk was de rust snel teruggekeerd in de kolonie. De filmbeelden komen overeen met wat we vanaf de grond zagen.

 

Roeken blijven op hun post

Janmartin Rahder, adviseur bij ODBN, postte bij een roekenkolonie. De kolonie met jongen zat op 150 meter afstand van het vuurwerk. Overdag bekeek hij de plek, het aantal nesten en de afstand tot het vuurwerk. De roeken in de boom reageerden onrustig op het heen en weer geloop van de onderzoeker. Maar tijdens het vuurwerk gaven ze geen kik, ze bleven rustig op het nest.

 

Effect versus impact

Bij de visdieven is er een klein effect zichtbaar, ze vliegen even de lucht in. Dit is vergelijkbaar met de reactie op een overvliegende roofvogel of kleine mantelmeeuw. Bij de roeken is er geen reactie op het vuurwerk te zien. Niet alleen het effect lijkt klein, ook de impact lijkt klein. Dit zagen we ook bij onze andere monitoringen. Maar we weten niet alles. Mijn hartslag is van schrik en enige angst een stuk hoger dan normaal als ik een rotjesgooier in het vizier krijg. Hoewel ik er wel heel relaxed uitzie, tenminste dat houd ik mijzelf voor. Ook bij vogels kan er stress zijn, zonder zichtbaar afwijkend gedrag.  De broedzorg is hoog, ze verlaten dan ook niet snel het nest. Wat voor gevolg dit heeft op het individu of de populatie weten we nog niet. Met de jaarwisseling trek ik mij in ieder geval terug op Schiermonnikoog. En met mij vele vogels, hoop ik!

Tauw heeft een Handreiking Vuurwerk en Vogels opgesteld voor vergunningverleners en handhavers. Adrie van Hooff (TAUW), Saskia Lont (RUD Utrecht) en Janmartin Rahder (ODBN) gaven een toelichting over de het doel en het gebruik van de handreiking op de landelijke vuurwerkdag op 2 oktober 2018.

 

Hoe kunnen wij u helpen?

Wilt u na het lezen van dit blogartikel meer weten over onze visie op ecologie? Wij adviseren u graag.

Adrie van Hooff
T: +31 61 13 75 81 4
E:adrie.vanhooff@tauw.com
LinkedIn