Van dienstbaarheid naar partnerschap; Een sprong(etje) in het diepe

Manja Buijen

In mijn werk met groepen, soms als begeleider van een teamproces, dan weer als omgevingsmanager en op andere momenten als expert op het gebied van samenwerking, zie ik een patroon. Het is de grote dienstbaarheid waarmee ‘opdrachtnemers’ –mijn collega’s, aannemers, uitvoerende partijen– onze opdrachtgevers willen bedienen. Ik zie hoe wij bereid zijn tot veel, vanuit een hoge norm op ‘doen waar je voor gevraagd bent’, ‘goed werk leveren’ en ‘de opdrachtgever in de lead houden’.  

Het maakt ons enerzijds een prettige partner, want we luisteren goed en zijn flexibel en begripvol. Maar anderzijds maakt het ons soms ineffectief: we vullen al te makkelijk in wat we dénken dat de ander zal vragen, we maken ons al zorgen over eventuele ‘missers’ nog vóór we erop worden aangesproken. En we leveren soms iets waar juist niet om gevraagd is, met tijdsverspilling, irritatie en een gevoel van miskenning als gevolg.

Minder afhankelijk van de ander

Dat gericht zijn op de ander, herken ik zelf ook. Ik herinner me niet anders dan dat ik blij was een ander een plezier te doen, oog te hebben voor de behoeften van een ander, plezier te beleven aan de ander positief verrassen en recht doen. Het is een van de kenmerken die mij maken tot wie ik ben. Alleen zit daar, net zoals in de context van hierboven, ook een keerzijde aan. Zo vergeet ik mezelf af en toe, ten dienste van de ander, en realiseer ik me soms pas achteraf dat ik over mijn eigen grenzen van investeren ben gegaan. Of dat ik uiteindelijk niet heb gekregen waarvoor ik kwam.

Nu lijkt dat misschien onschuldig, maar er zit een diepere laag onder: ik koppel in dit soort gevallen mijn gevoel van ‘goed doen’ aan de reacties en het welbevinden van de ander. En dat is, op z’n zachtst gezegd, niet heel handig. Het is onmogelijk om stevigheid en stabiliteit te bieden wanneer je die koppelt aan de reactie vanuit je omgeving. Welke reactie is dan de juiste? Wanneer doe je het goed (genoeg)? Ook voor de ander geeft het onduidelijkheid over waar jij staat, wat je verwacht en nodig hebt.

Geen volgzaamheid maar partnerschap

Onzekerheid pakt de ruimte, waardoor de stevigheid wankel wordt. Zoals het mij instabieler maakt, zo zie ik dat het de partijen uit het praktijkvoorbeeld hierboven ook uit evenwicht brengt. De onzekerheid (‘Doen we het wel goed?’) maakt uiteindelijk plaats voor miskenning (‘Het is ook nooit goed!’ en ‘We hadden er nog wel zo hard aan gewerkt!’). En miskenning leidt tot verstarring, verslapping of norsheid. Wat weer uitnodigt tot méér sturing en ‘duwen’ van de andere kant. Het is niet voor niets dat een groot deel van de sessies rondom samenwerkingsproblematiek hierop uitdraaien. In onze wens dienstbaar te zijn, verliezen we aan stevigheid en gelijkwaardigheid. En dat maakt onze dienstbare instelling geen partnerschap, maar volgzaamheid.

Effectieve samenwerking vraagt partnerschap, geen volgzaamheid. Dat betekent een gelijkwaardige verhouding waarin je –óók als leverancier, uitvoerder of opdrachtnemer– ruimte mag vragen voor jouw condities, dilemma’s en grenzen. Het creëert gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het resultaat dat je nastreeft.

Makkelijkere interactie

De boodschap van deze blog is eigenlijk tweeledig. De eerste boodschap is voor ‘de ander’. Al die mensen met wie je in gesprek bent, samenwerkt en die je tegenkomt. Ik wens je toe dat die ander durft te luisteren, durft door te vragen en durft te zien waar jij staat. Dat die ander benoemt wat hij ziet gebeuren, zijn aannames en interpretaties deelt die hij daar –als vanzelf– in maakt.
De tweede boodschap is een oproep aan jou: durf je kwetsbaar op te stellen. Durf te vertellen waar je tegenaan loopt, zoek en vraag de best passende hulp voor jou op dat moment. Maar wees ook duidelijk in je eigen grenzen, wat je kunt en wilt bieden (of niet!). Het maakt de interactie met anderen zoveel makkelijker!

Want ik geloof oprecht dat interactie tussen jezelf en de ander bijdraagt aan ons welzijn. We zijn ervoor gemaakt! Dat wil niet zeggen dat interactie zonder de nodige uitdagingen verloopt. En ook, of misschien wel juist, in die moeilijke momenten leren we van elkaar, komen we tot inzichten die ons verder helpen in ons werk, onze ambities en onszelf.
Daarom roep ik je op eens een sprong(etje) te wagen! Wat ga jij in je eerstvolgende overleg uitproberen…?

Meer informatie over Risicomanagement 2.0?

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

Manja Buijen
T: +31 62 93 69 91 8
E:manja.buijen@tauw.com
LinkedIn