5 succesfactoren richting een circulaire industrie

07 februari 2022, Walter Tobé

Maar liefst dertig procent van onze CO2-uitstoot is gekoppeld aan het maken en gebruiken van spullen. In onze spullen zit dus met recht veel energie. Als we naar een klimaatneutrale samenleving willen, zullen we daarom ook anders om moeten gaan met materialen. De circulaire agenda van de Green Deal is niet voor niets een belangrijk onderdeel van de internationale klimaatagenda.

Over deze blogreeks

De industrie staat voor de grote uitdaging om te verduurzamen. Zo moet de industrie in 2050 klimaatneutraal worden en tegelijkertijd heeft de wereld in 2050 nog steeds behoefte aan industriële basisproducten. In 2030 moet de CO2-uitstoot van broeikasgassen met tenminste 55% verminderd zijn (t.o.v. 1990). Hoe geef je als industriële organisatie invulling aan circulariteit en duurzaamheid? Hoe zorg je voor een klimaat- en toekomstbestendige inrichting van je bedrijfslocatie?

In deze blogreeks behandelen onze inhoudsdeskundigen dergelijke vraagstukken. In dit tweede deel bespreken we de 5 succesfactoren voor de transitie van een lineaire naar een circulaire industrie. 



Toekomstgerichte bedrijven zien de noodzaak tot verandering en denken na over nieuwe businessmodellen. Ze zoeken naar passende diensten en producten in de circulaire maatschappij die op ons afkomt. TAUW helpt bedrijven hierbij. Daar is geen vast draaiboek voor, maar we weten wel welke ingrediënten minimaal onderdeel moeten zijn voor een succesvolle transitie.


Succesfactor 1: Krijg zicht op de hele waardeketen

Bij een circulaire maatschappij hoort een circulaire waardeketen waar je als bedrijf onderdeel van bent. Je bent afhankelijk van heel veel partijen zoals toeleveranciers, logistieke en verkopende partners. Het is daarom belangrijk om zicht te krijgen op die waardeketen, ook in kwantitatieve zin. Hoe verloopt de levensweg van de producten die jij maakt via de klant richting afvalfase? Welke overwegingen spelen een rol om een product af te danken? Het liefst ben je in de toekomst die afvalfase voor, door het product beter te onderhouden en een nieuwe bestemming te geven na een eerste gebruiksfase. Dat voorkomt dat het product aan het eind van de levenscyclus afgevoerd en afgedankt moet worden. De eerste stap is het in kaart brengen van de materialenstroom door de waardeketen heen om ontbrekende kennis in te vullen.

Succesfactor 2: Denk voorbij het lineaire model 

Door de totale waardeketen te doorgronden, kun je ook beter nadenken over het introduceren van circulariteit in het business model van jouw organisatie. Welke circulaire modellen passen het beste bij jouw organisatie en de waardeketen waarin je opereert? Grote kans dat dit gevolgen heeft voor het ontwerp, de logistiek en het eigenaarschap van jouw producten. Want het besef dat jij onderdeel bent van een grote keten, betekent ook dat verantwoordelijkheid niet eindigt nadat het product van de lopende band is gerold. Mogelijk zit de belangrijkste verandering aan de voorkant van de organisatie, bij de inkoop, of is het juist belangrijk om zicht te houden op producten in de gebruiksfase om ze weer terug te kunnen halen voor hergebruik. Welke factoren in je organisatie vormen een barrière voor deze verandering, of zijn juist een versnellende factor? Dat geeft handelingsperspectief in dit veranderingsproces.

Succesfactor 3: Verander je businessmodel 

Met dit in het achterhoofd zien we bedrijven transformeren van een productverkopende organisatie naar een dienstverlenende organisatie. Dat is een proces dat klein begint en na bewezen succes kan worden opgeschaald. Zij stappen af van het traditionele lineaire model waarin ze iets maken, verkopen en het daarna aan de maatschappij over laten om het als afval te verwerken (bijvoorbeeld het recyclebaar maken van verpakkingen, zonder dat er een recyclingproces is ingericht). In plaats daarvan blijven steeds meer bedrijven eigenaar van hun producten door ze bijvoorbeeld te gaan verhuren. Voor einde levensduur nemen deze bedrijven hun producten terug, zodat de materialen hergebruikt kunnen worden. Bekende voorbeelden zijn een tapijtfabriek die nu hun vloertegels verhuurt, kopieermachinefabrikanten die printen als een service aanbieden, en een lampenfabrikant die is veranderd van een producent van gloeilampen in een leverancier van licht als service. Het maakt duidelijk dat een dergelijke transitie niet enkel benaderd kan worden op materiaal- of productniveau, maar als daadwerkelijke verandering van een geheel businessmodel met een nieuwe financiële balans en bijbehorende cashflow. De vraag is altijd welk circulair model bij jouw onderneming en rol in de waardeketen past.

Succesfactor 4: Werk samen in de keten

Een nieuw businessmodel heeft ook gevolgen voor de samenwerking met partners in de waardeketen. Vanuit de traditionele lineaire keten gedacht, zijn we heel goed in het verschepen van producten naar distributiecentra om ze vanuit daar fijnmazig weg te zetten in de samenleving. Echter, de terugweg zit tot nog toe veel minder goed in elkaar. In een circulaire maatschappij dienen we al die producten ook weer terug te halen, om ze op een plek samen te brengen richting een tweede leven. Dat kun je als bedrijf meestal niet alleen. Dit moet op sectorniveau en op onderdelen zelfs sectoroverstijgend en internationaal worden ingericht.

Succesfactor 5: Stuur op circulariteit

Om veranderingen te kunnen sturen is het natuurlijk belangrijk om van circulariteit een meetbare grootheid te maken en doelstellingen te formuleren. In de afgelopen jaren zijn er enkele internationale monitoringkaders ontwikkeld, die het mogelijk maken om een dashboard te creëren met circulaire indicatoren. Dit faciliteert een datagedreven aansturing van circulariteit in de organisatie.

 

Hulp bij uw circulaire opgave

Aan de slag? TAUW kan helpen met het zoeken naar circulaire modellen die passen bij uw organisatie en brengt de systemen, die nodig zijn voor de verandering, samen. Wij benaderen de opgave integraal. Bovenstaande ingrediënten voor een succesvolle circulaire transitie tonen immers aan dat het veel meer inhoudt dan enkel een milieukundig vraagstuk. Het is bovenal een bedrijfskundige opgave. TAUW heeft de juiste deskundigheid in huis om u hierbij verder te helpen.

  

Overige artikelen uit deze reeks

In deze blogreeks behandelen onze inhoudsdeskundigen diverse vraagstukken gerelateerd aan het verduurzamen van de industrie. De onderstaande artikelen zijn reeds op onze website verschenen:

 

 

Heeft u vragen over dit artikel?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.