De samenleving werkt toe naar een circulaire economie. Daarvoor moeten u en ik verschillende hordes nemen. Maar de circulaire transitie biedt ook veel kansen: het verbeteren van de biodiversiteit, verminderen van afval, verminderen van de afhankelijkheid van grondstoffen, nieuwe werkgelegenheid en concurrentievoordeel. Een van de sectoren die veel impact kan maken, is de zorgsector. Deze is verantwoordelijk voor veel CO2-uitstoot en een enorme berg afval. Als toeleverancier kunt u een grote rol spelen bij het circulair maken van ziekenhuizen, zorgcentra en klinieken. Een pleidooi.
CO2-uitstoot en afval vormen een grote bedreiging voor zowel het milieu als de menselijke gezondheid. Frappant dat juist de zorgsector een groot aandeel heeft in deze vervuiling, die op lange termijn een bedreiging vormt voor onze gezondheid door klimaatverandering, door microverontreinigingen in onze leefomgeving en ons lichaam. Zo zijn ziekenhuizen, zorgcentra en klinieken verantwoordelijk voor maar liefst 7% van de CO2-uitstoot1 en ze creëren een grote hoeveelheid afval. Dat was decennia geleden wel anders, toen de sector nog gebruikmaakte van veel wasbare en herbruikbare producten. Tijdens de Covid-19-pandemie werd voor zorgmedewerkers en de buitenwereld ineens zichtbaar hoe onvoorstelbaar veel afval er wordt geproduceerd. Stapels gebruikte mondkapjes, beschermende kleding en andere hulpmiddelen belandden bij het afval. Sindsdien is de bal gaan rollen en wordt er veel onderzoek gedaan om inzicht te krijgen in de milieu-impact van de zorg. In vrijwel elk ziekenhuis is er een groene beweging op gang gekomen, met Green Teams die zich inzetten voor een duurzamere werkomgeving.
De circulaire transitie wordt ingezet vanuit de intrinsieke motivatie vanaf de werkvloer en sijpelt nu door naar inkoopafdelingen. Inzicht krijgen in de milieu-impact van zorgproducten is voor zorgprofessionals en inkopers belangrijk. Daarbij is objectieve en verifieerbare informatie over CO2-uitstoot en andere milieubelasting onontbeerlijk. Daarmee komt de circulaire transitie ook terecht bij u als toeleverancier. Wat is de bijdrage van uw zorgproducten aan de CO2-uitstoot en hoe pakt een alternatief, duurzamer product uit als het aankomt op milieubelasting?
Als toeleverancier (groothandel) hebt u bijvoorbeeld grip op de verpakkingen van uw producten. Wist u bijvoorbeeld dat bij intraveneus toegediende morfine de verpakking voor 46% bijdraagt aan de CO2-uitstoot? Terwijl het actieve ingrediënt, de API, maar voor 9% bijdraagt aan de totale footprint? Wellicht verpakt u zelf of bent u in de gelegenheid met uw toeleverancier te spreken over alternatieven. Dan biedt een CO2-berekening volgens het GHG-protocol inzicht in de vermindering van de CO2-voetafdruk van uw alternatieve verpakking en kunt u deze milieuwinst aan uw afnemer inzichtelijk maken. U kunt zo een heel goede start maken, die direct impact heeft en die u naar afnemers kunt communiceren. Immers, als de CO2-voetafdruk van uw producten kleiner wordt, krijgt uw afnemer ook een kleinere CO2-voetafdruk.
Het tweede dat u als toeleverancier kunt doen, is kritisch kijken naar uw portfolio: welke producten zijn disposable en kunnen worden vervangen door herbruikbare materialen? Er is voldoende bewijs dat dit een positief effect heeft op CO2-uitstoot. Zo heeft operatieassistent Talitha Hoppe van het OLVG aangetoond dat de overstap naar wasbare OK-dekens een besparing van 50 volle vuilniszakken oplevert. Dit staat gelijk aan de CO2-uitstoot van 14 autoritten van Amsterdam naar Parijs. Anesthesioloog Niek Sperna Weiland van het Amsterdam UMC heeft de CO2-uitstoot van OK-mutsen met 60% verminderd door over te stappen naar wasbare exemplaren.
Ten derde kunt u kijken naar een product dat u veel verkoopt. Door het uitvoeren van een levenscyclusanalyse (LCA) van dit product krijgt u onder meer inzicht in het materiaalverbruik en de CO2-uitstoot in uw waardeketen. Hierbij kunt u de volgende vragen stellen:
Bespreek de mogelijkheden met uw eigen toeleverancier van dat product; wellicht kunt u hem bewegen tot verandering.
Hoewel de circulaire transitie in de zorgsector volop gaande is en de vraag naar circulaire producten en diensten toeneemt, dient u de transitie naar een circulaire economie stap voor stap te doorlopen. Om grip te houden op kosten en het veranderproces. Dat u moet aanhaken, is echter duidelijk. De transitie naar een Circulaire Economie is door de Green Deal van Parijs een opgave die alle bedrijven in de EU raakt.
Bevlogen zorgprofessionals hebben zelf al tal van eerste initiatieven ontplooid om te verduurzamen. Zo heeft Hugo Touw, intensivist bij het Radboudumc, de afgelopen jaren onderzoek uitgevoerd naar de CO2-impact van een operatiekamer, een spoedeisende hulp en een intensive care. Samen met zijn team heeft hij verschillende LCA’s uitgevoerd en onder meer aangetoond dat disposables voor 30% bijdragen aan de CO2-uitstoot van een openhartoperatie.
“Verduurzaming hoeft niet duurder te zijn” - Paul Appeldoorn
Een ander voorbeeld is Nicole Hunfeld, IC-apotheker van het Erasmus MC. Zij brengt alle materialen in beeld die op de IC worden gebruikt. Tijdens de COVID-19-pandemie ontstond heel veel afval en dat was de trigger om te gaan onderzoeken hoeveel materialen er eigenlijk worden gebruikt op de hele IC. Een omvangrijke klus, waarbij ze zichzelf ten doel hebben gesteld om in 2030 100% circulair te zijn op de afdeling.
Een laatste voorbeeld is Nicoline de Haas van Kliniek voor de Hand. Zij toont aan dat verduurzaming niet duurder hoeft te zijn. Haar motto is: “Save on one, invest in the other”. Als je kritisch kijkt naar wat je echt nodig hebt aan producten en bespaart op gebruik, dan kun je dat budget gebruiken om een duurzamer alternatief te kopen. Zo heeft Nicoline het voor elkaar gekregen om budgetneutraal diverse circulaire producten op de werkvloer te introduceren. Als toeleverancier kunt u deze aanpak gebruiken om circulaire producten financieel haalbaar te maken voor uw afnemers.
En zo zijn er nog vele andere initiatieven te noemen van mensen in de zorg, die op de werkvloer heel actief bezig zijn met circulariteit. Zij zijn echt een inspiratiebron en een voorbeeld voor andere sectoren. Deze voorlopers bewijzen dat circulair werken in de zorg niet alleen mogelijk is, maar ook tal van voordelen oplevert. Denk aan kostenbesparingen, een betere milieuprestatie, innovatie en een gevoel dat goede samenwerking leidt tot het zetten van stappen naar de circulaire economie.
Als toeleverancier in de zorg heeft u een enorme kans om de handschoen op te pakken, uw concurrenten voor te blijven en een waardevolle bijdrage te leveren aan de verduurzaming van de zorgsector.
Bij het verduurzamen van uw organisatie kan TAUW u op verschillende manieren ondersteunen. Wij kunnen onder andere:
Wij hanteren een pragmatische aanpak en zijn gedreven om u te begeleiden naar een circulaire economie.
1Milieuvoetafdruk rapportage - https://www.rivm.nl/duurzamezorg/onderzoek/milieuvoetafdrukrapportage
De Week van de Circulaire Economie is hét moment om uw eerste stappen te zetten of uw circulaire ambities te versnellen. Laat u inspireren, doe mee en maak samen de transitie naar een circulaire economie!
In dit eerste artikel belichten we de inspirerende reis van Delrin®, een toonaangevende kunststofproducent gevestigd in Dordrecht. We nemen u mee op hun pad naar circulariteit en delen inzichten van experts.
In dit derde artikel verkennen we de succesvolle implementatie van circulaire ontwerpstrategieën voor bouw en infrastructuur. Terwijl de circulaire transitie in volle gang is, wordt duurzaamheid geïntegreerd in bouw- en infrastructuurprojecten.
Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.
