De 4 grootste uitdagingen in de chemietransitie

21 februari 2022, Harm Hubbeling

Een tijd geleden vertelde Harm Hubbeling in zijn blogartikel al over de naderende chemietransitie, ofwel de vergroening en/of het circulair maken van de chemie waarbij we op zoek gaan naar andere koolwaterstofbronnen (de C en H atomen) dan die uit olie en gas. Hoe staat het nu met chemietransitie? Is de chemische industrie er klaar voor, zijn de bronnen gevonden of moeten wij blijven zoeken?

Over deze blogreeks

De industrie staat voor de grote uitdaging om te verduurzamen. Zo moet de industrie in 2050 klimaatneutraal worden en tegelijkertijd heeft de wereld in 2050 nog steeds behoefte aan industriële basisproducten. In 2030 moet de CO2-uitstoot van broeikasgassen met tenminste 55% verminderd zijn (t.o.v. 1990). Hoe geef je als industriële organisatie invulling aan circulariteit en duurzaamheid? Hoe zorg je voor een klimaat- en toekomstbestendige inrichting van je bedrijfslocatie?

In deze blogreeks behandelen onze inhoudsdeskundigen dergelijke vraagstukken. In dit derde deel komen de 4 grootste uitdagingen in de chemietransitie aan bod. 


Qua ontwikkelingen en innovaties heeft de tijd gelukkig niet stilgestaan. De vraag vanuit de industrie om bestaande technische installaties aan te passen en nieuwe chemische sites te vestigen, is de laatste twee jaar enorm toegenomen. Dat ondervinden wij ook bij TAUW. Om van de chemietransitie een succes te maken, zullen we de uitdagingen de baas moeten worden. In dit artikel bespreekt Harm de 4 grootste uitdagingen in de chemietransitie.


Uitdaging 1: Op zoek naar alternatieve bronnen 

Aardolie en aardgas zijn de belangrijkste grondstoffen voor de chemische industrie, maar deze stoffen zijn eindig. Daarom zijn we op zoek naar alternatieve en circulaire bronnen. De afgelopen jaren hebben bewezen dat die er zijn. Steeds meer partijen richten zich nu op het hergebruik, ofwel het circulair maken van ‘afval’ als bron voor de chemie. Dat noemen we in vakjargon ook wel ‘waste-to-chemicals’. Het ‘afval’, waarin een bron aan koolstof en/of waterstof zit, is opnieuw te transformeren naar grondstoffen van waaruit allerlei nieuwe producten gemaakt kunnen worden. Zelfs uit afvalstromen die tot voor kort als niet-recyclebaar werden bestempeld (en dus de verbrandingsoven in ging).

Ook de ‘plastic soup’ die wij in allerlei wateren (zee, rivieren, kanalen etc.) aantreffen, is hiervoor geschikt en heeft waarde. Echter, we moeten er nu op (mondiaal niveau) voor zorgen dat we niet meer in het water lozen.

De bronnen van kool- en waterstof kunnen daarnaast putten uit reststromen uit de land- en tuinbouw. Bovendien is, naast het genereren van elektriciteit, met het aanleggen van bijvoorbeeld windenergie op zee een basis gelegd voor het maken van waterstof uit water. Met al die nieuwe bronnen zijn we op termijn in staat om de traditionele fossiele bronnen te vervangen door meer circulaire bronnen.

Om de chemietransitie tot stand te brengen, is het noodzakelijk om bestaande installaties aan te passen en/of nieuwe te realiseren. Dit vraagt vanzelfsprekend om de nodige investeringen (zie uitdaging 4). Het geld is er vaak wel, maar (helaas) zoals u bij de tweede uitdaging kunt lezen ook nog wat anders.

Uitdaging 2: Vinden van stikstofruimte en -rechten

Het stikstofdossier heeft er de laatste jaren voor gezorgd dat veel initiatieven en innovaties in eerste instantie on-hold zijn gezet. Bij nieuwe en bestaande initiatieven moest immers tot ver achter de komma aangetoond worden dat dit geen nadelige effecten had wat betreft stikstofdepositie op de natuur. Zonder ‘stikstofruimte en -rechten’ kunnen initiatieven niet van de grond komen. Natuurlijk is het mogelijk om met extra investeringen de stikstofdepositie tot nul terug te brengen, maar dat is niet altijd nodig. Vaak blijkt er ‘stikstofruimte’ te zitten in bestaande vergunningen. Dit uitzoeken is een flinke opgave op zichzelf, maar het loont. In 90% van de praktijkgevallen wordt ruimte gevonden en dat scheelt al gauw veel euro’s aan extra investeringen. Door die ruimte kun je als bedrijf binnen de stikstofruimte blijven ontwikkelen. Belangrijk hierbij is dat deze ‘ruimte’ wordt vastgelegd in een vergunning Wet natuurbescherming. TAUW kan die ruimte voor u uitrekenen en dit verzilveren in een vergunning.

Uitdaging 3: Samen pionieren   

Onbekend, maakt onbemind zegt het spreekwoord. Op zich niet gek, er dienen zich continu nieuwe (nog niet bewezen) technieken aan en de overheid moet deze vervolgens vergunbaar maken. Dus een kritische en gezonde blik hierop is wenselijk. Maar we moeten niet verzanden in een situatie waarbij er (te)veel (onwerkbare) eisen worden gesteld voordat een vergunning verleend wordt. Vanzelfsprekend moeten de bedrijven met hun adviseurs wel goed en transparant uitleggen wat ze gaan doen. De Nederlandse chemische industrie is zeer innovatief en loopt daardoor vaak voorop én vooruit. Hierdoor is er een sterke behoefte aan een meedenkende en meewerkende overheid. Alleen door samen te pionieren zijn er stappen in de chemietransitie te zetten. Dat is uiteindelijk in ieders belang.

Uitdaging 4: Tijd en geld

De laatstgenoemde uitdaging is wellicht cliché, maar niet minder waar. Deze hele chemietransitie is niet van vandaag op morgen gerealiseerd. De Nederlandse chemiesector is met zo’n 400 bedrijven, 44.000 werknemers en 50 miljard aan omzet een belangrijke sector. Kunnen wij niet zonder? Zeker niet! In nagenoeg alles om ons heen zit een deel van de (Nederlandse) chemie. Sterker nog, de chemie gaat in de toekomst nog belangrijker worden en wat is er dan mooier om vanuit Nederland de chemietransitie vorm te kunnen geven? Kortom, volop kansen. Voor de hele Nederlandse chemische industrie wordt in de periode tot 2050 aan een investering van 64 miljard euro gedacht. Van die 64 miljard is 27 miljard nodig voor de ombouw van de bedrijven zelf en 37 miljard voor de ombouw van de energievoorziening. De chemiesector kan het én wil het, echter de sector heeft wel de steun maar ook het geduld en vertrouwen van de overheid nodig.
 

Hulp bij uw transitieopgave

TAUW kan de industrie helpen bij deze uitdagingen. Zo transformeren we samen met u richting een toekomstbestendige (chemische) industrie.
Meer weten? Neem dan gerust contact met mij of één van mijn collega’s op.

  

Overige artikelen uit deze reeks

In deze blogreeks behandelen onze inhoudsdeskundigen diverse vraagstukken gerelateerd aan het verduurzamen van de industrie. De onderstaande artikelen zijn reeds op onze website verschenen:

 

 

Heeft u vragen over dit artikel?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.