Energiearmoede: hoe pak je dat aan als gemeente?

24 februari 2022, Sander Elverdink

Soms lees je een krantenkop, die je doet beseffen in wat voor comfortabele bubbel je zelf leeft: ‘Half miljoen huishoudens in Nederland leeft in energiearmoede’. Je hebt er over gelezen en je weet dat het bestaat, maar pas als je de krantenkop leest komt het ook daadwerkelijk bij je binnen. Voor mij is het vanzelfsprekend dat ik ’s winters de kachel kan aanzetten wanneer ik wil en geen rekening hoef te houden met de energielasten. Maar wat voor mij ‘normaal’ is geworden, is alles behalve normaal voor een grote groep Nederlanders. En met de stijgende aardgasprijzen lijkt het onvermijdelijk dat deze groep alleen maar groter en groter gaat worden. We noemen dit ook wel energiearmoede.

 

Energiearmoede in cijfers

In Nederland heeft ruim een half miljoen huishoudens (550.00 om precies te zijn) te maken met energiearmoede. Allemaal huishoudens met een laag inkomen en een woning van slechte energetische kwaliteit. Vaak een corporatiewoning. Gemiddeld geven deze huishoudens 13 tot 20 procent van hun inkomen uit aan energie. Hierdoor kunnen zij zich het niet altijd veroorloven om op koude dagen hun woning te verwarmen.

In tegenstelling tot inkomensarmoede bevindt energiearmoede zich niet in de Randstad, maar met name op het platteland. Vooral gemeenten in het noorden, oosten, zuidoosten en Zeeland kampen hiermee. Daarbij komt dat energiearmoede veel geconcentreerder is dan inkomensarmoede. Het bevindt zich vaak in clusters, in bepaalde wijken en straten. Dit maakt gericht beleid per gemeente eenvoudiger.

Tot slot is er nog een veel grotere groep die vooralsnog de maandelijkse rekening prima kan betalen, maar die niet in staat is om hun slecht geïsoleerde woning te verduurzamen. Enerzijds zijn dit huurders, die afhankelijk zijn van hun verhuurder. Anderzijds zijn het woningeigenaren die onvoldoende financiële capaciteit hebben om grote investeringen te doen. Hoewel zij vaak niet als energiearm wordt gezien, is de kans aanwezig dat ze in de loop der jaren wel met betalingsproblemen te maken krijgen. Deze groep betreft maar liefst 48% van alle Nederlandse huishoudens.

150 miljoen uitgetrokken om energiearmoede aan te pakken

Statistieken zijn natuurlijk belangrijk, maar het daadwerkelijke probleem is veel groter dan cijfers kunnen aanduiden. Een half miljoen huishoudens in energiearmoede is simpelweg té veel voor een welvarend land als Nederland. Tijd voor overheden om hun verantwoordelijkheid te pakken. Tijd om deze grote groep niet langer in de kou te laten zitten.

Het Rijk is zich bewust van haar verantwoordelijkheid en heeft - naast een belastingverlaging en een eenmalige energietoelage van 200 euro - nu ook 150 miljoen euro uitgetrokken voor gemeenten om gericht energiearmoede aan te pakken. Met dit bedrag kunnen gemeenten subsidies voor energiebesparende maatregelen verstrekken aan energiearme huishoudens. Zij mogen daarbij zelf bepalen op welke huishoudens en welke maatregelen het zich richt.

Gemeenten zijn nu aan zet

Maar hoe bepaal je welke huishoudens de meeste ondersteuning nodig hebben? En op welke manier bereik je hen? Hoe betrek je de woningcorporatie in dit proces? En welke energiebesparende maatregelen leveren verhoudingsgewijs het meeste op? The list goes on! Er ontstaan ontzettend veel vragen. Kortom, een hele taak voor gemeenten om te komen tot een effectieve aanpak.

TAUW ondersteunt gemeenten met een aanpak voor energiearmoede

Dit begint bij gezamenlijk het doel en de doelgroep te definiëren, om zo te bepalen welke gegevens nodig zijn om tot de keuze voor de juiste doelgroepen en de juiste maatregelen te komen. Vervolgens brengt TAUW voor uw gemeente gericht in kaart waar energiearmoede zich bevindt. TNO heeft energiearmoede reeds op hoofdlijnen (CBS-wijk) geplot, maar dit is onvoldoende specifiek voor een gerichte aanpak. TAUW kan energiearmoede in uw gemeente op het gewenste niveau in kaart brengen, namelijk op postcode-6-niveau (± straatniveau).

Deze openbare data combineren wij met de lokale data die in uw organisatie aanwezig is, bijvoorbeeld bij de dorpen- en wijkcoördinatoren of het sociaal domein. Vervolgens adviseren wij u over het prioriteren van maatregelen. Levert een beperkt aantal grotere maatregelen zoals spouwmuurisolatie bijvoorbeeld meer op dan een groter aantal kleinere maatregelen zoals radiatorfolie en ledlampen? Op deze manier komen we gezamenlijk tot een zo effectief mogelijke inzet van middelen.

Onze toegewijde specialisten adviseren u graag in een procesaanpak, met als doel om de geselecteerde huishoudens daadwerkelijk goed te bereiken. We gaan graag samen met u aan de slag om te werken aan een betaalbare en duurzame energievoorziening voor iedereen.

 

Whitepaper: het (Wijk)Uitvoeringsplan, de volgende stap in de Warmtetransitie

De afgelopen periode bent u als gemeente intensief bezig geweest met het proces om te komen tot een Transitievisie Warmte. De visie omschrijft op welke manier en volgens welke planning de gebouwde omgeving in de gemeente overgaat van fossiele brandstoffen op een vorm van duurzame energie. Met als belangrijkste doel het terugdringen van de CO2-uitstoot tot CO2-neutraal in 2050. Nu de visie is vastgesteld is het tijd voor de volgende stap in dit proces: het (Wijk)Uitvoeringsplan. Hoe maakt u dit samen met alle betrokkenen tot een succes? Lees er meer over in ons whitepaper! Vraag hem aan via onderstaande button.

Whitepaper aanvragen

 

Aan de slag met een aanpak voor energiearmoede?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.