Nature-based solutions (NBS) bieden nieuwe kansen in bodemsanering

Voordelen van NBS

In algemene zin hebben NBS bepaalde voordelen ten opzichte van conventionele (hightech) technieken, zoals kosteneffectiviteit (beperkt onderhoud, lagere energiekosten, goedkopere materialen, minder afval), minder belastend voor het milieu, koppelkansen met andere thema's (klimaatmitigatie, biodiversiteit, koolstofopslag) en robuustheid (van belang voor afgelegen locaties). Natuurlijk kennen NBS ook hun aandachtspunten en beperkingen, waaronder een groter beslag op ruimte en tijd, noodzakelijke afstemming op het lokale klimaat en fluctuatie van de efficiëntie. Toch neemt de verkenning en de inzet van NBS voor de aanpak van verontreinigde bodems en oppervlaktewateren toe, vanwege het groeiende wereldwijde besef van de noodzaak van duurzaamheid in al onze activiteiten. Dit zien we op hoger niveau terug in de UN SDGs en de EU Green Deal. Voor specifiek de bodem zijn de EU Soil Strategy 2030 en de internationale standaard voor duurzame sanering ISO 18504 opgesteld.

Onderzoek en projecten voor meer natuurgebaseerde oplossingen

NBS-onderzoek en -ontwikkeling wordt financieel ondersteund door de EU in verschillende concrete projecten, via programma's als Horizon, Interreg en LIFE. Voorbeelden van deze projecten waar TAUW bij betrokken is, zijn GREENER (2019-2023), RESANAT (2019-2022), POPWAT (2020-2023) en MIBIREM (2022- 2027). Tegelijkertijd zijn er organisaties zoals NICOLE (Network for Industrially Co-Ordinated sustainable Land management in Europe), de grotere particuliere probleemeigenaren en enkele overheidsinstellingen (waaronder OVAM in Vlaanderen) die de inzet van NBS stimuleren.

Natuurgebaseerde toepassingen bij bodemsanering

Voorgaande laat zien dat de noodzaak van NBS duidelijk is, evenals de intentie om ze toe te passen en verder te ontwikkelen. Maar waar en hoe kunt u ze toepassen? NBS zijn gericht op het gebruik en de ondersteuning van natuurlijke processen, energie en materialen die leiden tot afbraak, immobilisatie of het afvangen van verontreinigingen. De werkingsmechanismen voor de aanpak van verontreinigingen zijn voornamelijk adsorptie, precipitatie, biologische, chemische en fotochemische afbraak en geohydrologische isolatie. Denk aan het gebruik van:

• De natuurlijke stroming van (grond)water als drijvende kracht achter reactieve schermen en voor transport van hulpstoffen
• Zonne-energie in de vorm van uv-straling voor fotochemische afbraak, warmte voor biologische afbraak en elektriciteit voor aandrijving van units/pompen of voor elektrochemische processen
• Windkracht voor het creëren van onderdruk voor bioventing of perslucht voor biosparging
• Inert organisch materiaal zoals biochar, plantenvezels of turf voor adsorptie
• Bacteriën en schimmels voor afbraak of immobilisatie
• Bomen, riet en andere planten voor fyto-extractie, fytostabilisatie of geohydrologische beheersing
• Atmosferische zuurstof voor chemische oxidatie of aerobe biologische afbraak
• Alkalische materialen voor neutralisatie van een zuur milieu, metaalneerslag
  en biostimulatie

Geef NBS ruimte en tijd

Een drietal voorbeelden van NBS die zijn getest in EU-projecten zijn opgenomen in het volledige artikel ‘Nature-based: nieuwe kansen in de bodemsanering’ in het vakblad Bodem, 1/2024. De NBS-benaderingen die uit dit soort onderzoeksprogramma’s voortvloeien, zullen naar verwachting binnen 3 tot 5 jaar ruimer worden toegepast. Gezien het positieve effect op de dimensies People, Planet en Prosperity zullen NBS voor bodemsaneringen een grote vlucht gaan nemen. Neem ze mee in uw afweging en geef ze ruimte en tijd!