Dijkversterking en uiterwaard inrichting Meanderende Maas

De opgave

Project Meanderende Maas versterkt de dijk van Ravenstein tot Lith, geeft de Maas aan Gelderse én Brabantse zijde meer ruimte en maakt het gebied mooier en economisch sterker. Tien organisaties werken samen met bewoners, ondernemers en belanghebbenden aan de toekomst van het karakteristieke gebied rond de Maas. Met oog voor de bestaande kwaliteiten.

TAUW is sinds 2019 bij het project betrokken en heeft onder andere het onderdeel Natuur voor haar rekening genomen: onderzoeken en toetsingen ten behoeve van het plan-MER, het project-MER en diverse vergunningaanvragen en besluiten. Zowel voor beschermde soorten, als voor beschermde gebieden in Gelderland en Noord-Brabant. Dit in nauwe samenwerking met de opstellers van de ontwerpen voor de dijk en de uiterwaarden en in overleg met diverse bevoegde gezagen. Tot de opdracht hoorde ook het beantwoorden van zienswijzen en het leveren van input voor het verweerschrift in de Raad van State-procedure.

De oplossing

Soortbescherming
TAUW heeft in 2018 een eerste bureaustudie uitgevoerd. Onderzocht is welke beschermde soorten kunnen voorkomen en welke effecten zijn te verwachten door de dijkversterking, natuurontwikkeling en waterstandsdaling in de uiterwaard. In de periode 2019–2021 zijn uitgebreide nadere onderzoeken uitgevoerd naar beschermde soorten in het gehele plangebied (vleermuizen, das, bever, roofvogels, uilen, amfibieën en vissen). Hierbij zijn landelijke autoriteiten op het gebied van das en bever geraadpleegd en veldbezoeken mee uitgevoerd.

Vanaf 2020 tot 2023 zijn de (uitvoering)ontwerpen van het project steeds duidelijker geworden. Er is voortdurend afgestemd tussen de projectgroep, aannemer en ecologen, vanwege de invloed van ecologie op ontwerp en uitvoering. In deze periode vond intensieve afstemming plaats met het bevoegde gezag (RVO) over de compensatieopgave en benodigde ontheffing. Omdat negatieve effecten op beschermde soorten niet volledig konden worden voorkomen, is een compensatie- en mitigatieplan opgesteld. Dit is vastgelegd in een activiteitenplan dat in juni 2023 definitief is ingediend bij het bevoegde gezag. In mei 2024 is een ontheffing verleend voor het uitvoeren van de dijkversterking, natuurontwikkeling en waterstandsdaling in de uiterwaarden.

Voor het nemen van maatregelen in het kader van soortbescherming is afgestemd met belangenpartijen. Zo is een veldbezoek uitgevoerd met de plaatselijke dassenwerkgroep en is overleg gevoerd met bewoners over de onderzoeken en te nemen maatregelen.

Gebiedsbescherming
In de omgeving van het projectgebied liggen meerdere Natura 2000-gebieden. Uit een eerste analyse in het kader van het plan-MER bleek dat alleen stikstofdepositie in de aanlegfase kan leiden tot significant negatieve effecten. Nadat het ontwerp van de dijk en uiterwaarden was uitgewerkt, heeft TAUW in samenspraak met de aannemer een stikstofdepositieberekening gemaakt. Op één Natura 2000-gebied (Rijntakken) werd een toename berekend. In een voortoets is onderbouwd dat deze tijdelijke toename van stikstofdepositie niet leidt tot significant negatieve effecten. De minister van LNV heeft vervolgens besloten dat een vergunning niet nodig is (positieve afwijzing van de aanvraag).

Gedurende de looptijd van het project zijn diverse uitspraken van de Raad van State van invloed geweest op de vergunningen(procedures). TAUW heeft hierin strategisch meegedacht om de besluitvorming snel en spoedig te laten verlopen.

Door de dijkversterking verschuift de dijk op enkele plekken in Brabant en gaat 5,4 ha Natuurnetwerk Brabant (NNB) verloren. TAUW heeft het compensatieplan opgesteld, gekoppeld aan het herziene bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Oss.

Het resultaat

Het resultaat is in 2030: een sterkere dijk en een prachtig gebied met ruimte voor mens, rivier en natuur. Veilig en mooi.

In mei 2024 is een ontheffing verleend voor het uitvoeren van de dijkversterking, natuurontwikkeling en waterstandsdaling in de uiterwaarden. De ecologische toetsing en afstemming hebben geleid tot een breed gedragen compensatie- en mitigatieplan, waarmee negatieve effecten op beschermde soorten en gebieden zijn ondervangen. Ook is de besluitvorming rondom vergunningen efficiënt verlopen dankzij strategische ondersteuning van TAUW.