Periode: mei 2019 - december 2022
Opdrachtgevers: OVAM en Europese Unie
Betrokken TAUW adviseur: Tobias Praamstra
In 2018 nam OVAM het initiatief voor het EU Interreg project RESANAT: Restverontreiniging SAneren met NATure Based Technieken. Doel was het ontwikkelen van betaalbare saneringstechnieken, met een lage footprint, in een natuurlijke omgeving met een focus op financieel dan wel technisch moeilijk te verwijderen bodemverontreinigingen op brownfields. De achtergebleven bodemverontreiniging op een voormalige teer- en carbon black site in Gent leidde tot ecologische en humane risico’s in het oppervlaktewater in het kanaal de Lieve. Deze locatie leende zich goed voor de inpassing van een NBS-oplossing in de vorm van een reactieve mat: de Natural CatchTAUW.
De ondiepe grondwaterverontreiniging met aromaten, PAK en minerale olie migreert naar het drainerende kanaal en beïnvloedt de kwaliteit van het oppervlaktewater. Na verwijdering van het sterk verontreinigde sediment in 2019 in het kader van sanering en waterbeheer (klimaatadaptatie), is de afvoercapaciteit van het kanaal toegenomen en de adsorptiecapaciteit voor verontreinigingen afgenomen. Gevolg was een verdere toename van verontreinigingsconcentraties in het kanaal tot 300 keer de milieukwaliteitsnorm voor oppervlaktewater.
De saneringstechniek om dit aan te pakken bestaat uit een waterdoorlatende reactieve mat op de waterbodem. De werking van deze mat berust op drie nature-based pijlers: de natuurlijke drainagefunctie van De Lieve als drijvende kracht, de inzet van een adsorptiemateriaal van natuurlijke oorsprong (groen adsorbens) en een biologisch actief grensvlak aan de bovenzijde van de mat.
Na aanvullend veldonderzoek door TAUW en Enissa en een fluxbepaling van verontreiniging naar het oppervlaktewater door projectpartner iFlux hebben wij een literatuuronderzoek, kolom- en schudproeven en berekeningen uitgevoerd naar de doorlatendheid, adsorptiecapaciteit en stabiliteit van verschillende groene adsorbentia. Op basis hiervan is gekozen voor de toepassing van (gezeefd) veen en biochar. Vervolgens heeft TAUW samen met projectpartners Envisan en TenCate Geosynthetics een constructie ontworpen voor een modulair systeem van matelementen, inclusief de manier van vullen en aanbrengen. Hierbij heeft TAUW de benodigde dikte van de matten zo gedimensioneerd dat gedurende minimaal 10 jaar voldoende adsorptie plaatsvindt. Het systeem is aangelegd over een lengte van 110 meter en een breedte van 5 meter.
Na aanleg heeft TAUW de monitoring vormgegeven en de meetresultaten geïnterpreteerd. Over het project is door TAUW internationaal veel gecommuniceerd: op symposia (Aquaconsoil 2021, SedNet 2021, TerraEnvision 2022, Stakeholder bijeenkomst Antwerpen 2022), in vakblad Bodem (nummer 2, april 2021, untitled (tauw.nl)), in CL:AIRS Concawe-bulletin (juni 2023, report layout (concawe.eu)) en in CL:AIRS Concawe-bulletin (juni 2023, report layout (concawe.eu), Appendix 1, pagina 82-88.
Door TAUW is het aangelegde systeem doorgelicht op 22 duurzaamheidsaspecten binnen de dimensies People, Planet, Prosperity en vergeleken met twee saneringsalternatieven. Hiertoe is ook de carbonfootprint berekend met het TAUW-model CARBONAS (aanleg, bedrijfsvoering, onderhoud, vervanging, monitoring).
De Natural CatchTAUW, een reactieve mat met groene adsorptiematerialen, kan de kwaliteit van oppervlaktewater aanzienlijk verbeteren. In Gent is aangetoond dat een zuiveringsrendement van 80-99% kan worden behaald voor PAK, vluchtige olie en (B)TEX en van 70-80% voor het mobielere benzeen. Na een operationele periode van 2 jaar is biochar nog verre van verzadigd (conform verwachting). Kritisch voor een optimale werking van de Natural CatchTAUW is de aansluiting tussen de matelementen: verstorende kortsluitstroming dient voorkomen te worden, met name bij aanwezigheid van puur product in de waterbodem.
Uit de duurzaamheidsscan volgt dat De Natural CatchTAUW de meest duurzame keuze is, inclusief de laagste carbon footprint, afgewogen tegen de alternatieven ‘ontgraven’ en ‘smart pump&treat’.
Leg uw vraagstuk voor aan onze adviseurs, wij helpen graag.
