Onderzoek naar PFAS in vegetatie Vliegbasis Soesterberg

De opdracht

In opdracht van de BV Hart van de Heuvelrug heeft TAUW een uitgebreid onderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van PFAS in vegetatie op de Vliegbasis Soesterberg. Deze locatie heeft een rijke geschiedenis, aangezien de vliegbasis operationeel was van 1913 tot 2008 en in die tijd verschillende blusoefeningen met PFAS-houdende middelen zijn uitgevoerd. Het doel van het onderzoek was om inzicht te krijgen in de PFAS-concentraties in, en eventuele correlaties tussen, de bodem, het gras en de vegetatie, en de mogelijke impact daarvan op het onderhoud, maaibeheer en de ontwikkeling van een toekomstige woonwijk.

Het onderzoek omvatte bemonstering en analyse van PFAS in gras, bladeren, strooisel en de stam van bomen en een aantal struiken. Hierbij is ook een referentielocatie buiten de verontreiniging geanalyseerd. Het doel was niet alleen om de huidige verontreinigingsniveaus vast te stellen, maar ook om de gevolgen voor de sanering en toekomstige inrichting van de locatie in beeld te krijgen en begrijpen.

De samenwerking

Tijdens het project was er intensieve samenwerking tussen TAUW, de opdrachtgever Provincie Utrecht, en andere betrokken partijen. Een belangrijke gebeurtenis was de expertsessie op 14 november 2024, waar TAUW de resultaten van het onderzoek presenteerde en de aanwezigen inzicht gaf in de PFAS-problematiek. Tijdens deze sessie werd ook het conceptueel site model (CSM) van PFAS in vegetatie gepresenteerd, wat leidde tot waardevolle discussies en kennisuitwisseling.

De expertsessie bood een platform voor beleidsmakers, overheden, adviesbureaus, onderzoekers en universitaire studenten. Hun presentaties en waardevolle input hielpen om een breder perspectief te bieden op de PFAS-problematiek in vegetatie en de uitdagingen die gepaard gaan met sanering, het gedrag van PFAS in vegetatie en beheer.

Het resultaat

Het onderzoek heeft aangetoond dat PFAS aanwezig is in de vegetatie ter plaatse van de bodemverontreiniging met PFAS op de Vliegbasis Soesterberg. PFAS is aangetoond in het gras, de houtige delen van de bomen, de bladeren en de strooisellaag. In de referentiemonsters, die zich buiten de bodemverontreiniging met PFAS bevinden, is geen PFAS aangetoond in het gras, de bomen of de bladeren.

Belangrijkste bevindingen uit het onderzoek zijn:

• De wateroplosbaarheid van de individuele PFAS-verbindingen lijkt een grote rol te spelen in de opname van PFAS door de vegetatie.
• De aanwezigheid van PFAS in het gras kan voor een mogelijke verontreiniging van de verdere afvoerketen (opbrengen als compost op andere percelen) zorgen
• De afwezigheid van beleid op het gebied van PFAS in vegetatie/organisch materiaal zorgt mogelijk voor een stroom van PFAS verontreiniging in de afvoerketen
• De resultaten hebben directe gevolgen voor de sanering van de bodem en de inrichting van de geplande woonwijk, waarbij rekening wordt gehouden met een verantwoorde afvoer van de gekapte vegetatie die PFAS bevat

 
Nu de voorbereiding voor de daadwerkelijke sanering plaatsvindt, is er bovendien een duurzame afvoerroute gevonden voor de PFAS-houdende bomen.