Programma gebiedsplan Raam, Cuijk

Opdrachtomschrijving

In het stroomgebied van de Raam in de gemeente Land van Cuijk werkt het waterschap Aa en Maas samen met gebiedspartners aan de realisatie van gezamenlijke opgaven op het gebied van waterkwaliteit (KRW), waterkwantiteit (droogte en wateroverlast), natuur (NNN), landbouw, recreatie, bereikbaarheid en cultuurhistorie.

De opgave bestaat onder meer uit: 

• Natuurlijke herinrichting (KRW) van de riviertjes Graafsche Raam, Lage Raam en Hooge Raam, inclusief het opheffen van vismigratieknelpunten
• Ontwikkeling van robuuste (natte) natuur (NNN) in de beekdalen van de Lage Raam en Hooge Raam
• Creëren van ecologische verbindingszones (EVZ)
• Aanleggen van waterberging om wateroverlast in de bebouwde omgeving te voorkomen
• Peilverhoging in de Lage Raam
• Realiseren van een robuust klimaatbestendig watersysteem: tegengaan verdroging in de zomer en voorkomen van wateroverlast in de winter
• Verbeteren zichtbaarheid cultuurhistorische elementen zoals Peel-Raamstelling, Beerse Overlaat en de Zuiderwaterlinie
• Verbetering recreatieve routes, o.a. door de aanleg van wandel- en fietsverbindingen
• Behoud en versterking van de landgoederen

De opgave is onderverdeeld in drie deelgebieden de Graafsche Raam, Lage Raam en Hooge Raam.

 <Figuur: Illustratie van het ontwerp van de Hooge Raam dat uitmondt in de Lage Raam>                                                                                                                                                  

De inhoudelijke werkzaamheden van TAUW bestonden uit:

• Systems Engineering (SE)
• Ontwerp (van schetsontwerp tot definitief ontwerp) inclusief een SSK-kostenraming
• Onderzoek op onder andere het terrein van aquatische en terrestrische ecologie, (geo)hydrologie, (water)bodem en natuurpotenties. Dit betrof onder andere:
  - 1D en 1D/2D oppervlaktewatermodelleringen
  - Grondwaterberekeningen met het iMOD-metaswap model van het waterschap inclusief het gebruik van de Waterwijzer Landbouw (WWL)
  - Nader soortgericht onderzoek (ecologie)
  - (Water)bodemonderzoeken
  - Bodemnutriënten en natuurpotentie-onderzoek Hooge Raam
• Opstellen van een Projectplan Waterwet en Beheer en onderhoudsplan per deelgebied.
• Ondersteuning bij beantwoording van zienswijzen.

Samenwerking tijdens het project

Voor de uitwerking van de opgave is per deelgebied een iteratief proces doorlopen in drie ontwerpstappen: schetsontwerp (SO), voorlopig ontwerp (VO) en definitief ontwerp (DO). In de SO-fase zijn per deelgebied meerdere varianten uitgewerkt. Deze ontwerpen zijn hydrologisch getoetst en besproken met gebiedspartners en de omgeving. Op basis van bouwstenen uit verschillende schetsontwerpen is een voorkeursalternatief (VKA) samengesteld. Dit voorkeursalternatief is in de VO-fase nader uitgewerkt, hydrologisch getoetst en wederom met de omgeving besproken. Op basis daarvan zijn optimalisaties en mitigerende maatregelen bepaald die zijn verwerkt in het definitief ontwerp (DO). Het definitief ontwerp is vervolgens uitgewerkt in een projectplan Waterwet.

Resultaat van dit project

Het toetsen van verschillende ontwerpvarianten in de SO-fase gaf een helder inzicht in het functioneren van het hydrologisch systeem en de gewenste en ongewenste effecten van bepaalde ingrepen. Door de omgeving in een vroeg stadium te betrekken was bovendien bekend wat belangrijke eisen vanuit de omgeving waren voor het verkrijgen van het benodigde draagvlak. Hierdoor kon op basis van het SO een keuze worden gemaakt voor de inrichting op hoofdlijnen en kon het VKA in de fase van VO en DO worden geoptimaliseerd. In combinatie met het iteratieve proces van participatie, ontwerp en onderzoek leidde dit tot een gedragen ontwerp met maximaal doelbereik binnen de gestelde kaders.