Van bovenregionale stresstesten naar bestuurlijke keuzes

De opgave

Van gevolgenbeeld naar risicodialoog: hoe vertalen we bovenregionale stresstesten naar bestuurlijke keuzes?

Extreme wateroverlast zoals in Limburg (2021) en de Enschedese wijk Pathmos (2024) heeft laten zien hoe groot de ontwrichting kan zijn wanneer langdurige neerslag een gebied treft. Het Rijk verplicht provincies daarom tot het uitvoeren van bovenregionale stresstesten én het voeren van risicodialogen. Veel organisaties worstelen echter met de vraag hoe ze het complexe gevolgenbeeld kunnen vertalen naar praktische gesprekken over risicoacceptatie, maatregelen en verantwoordelijkheden.

De provincie moet op basis van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) inzicht verkrijgen in de mogelijke gevolgen van extreme, langdurige neerslag voor vitale en kwetsbare functies. Hierdoor kunnen het watersysteem, zorgketens, energievoorziening, telecom en openbare orde gelijktijdig onder druk komen te staan.

De achterliggende problematiek is dat het bovenregionale waterbeeld op zichzelf te omvangrijk en te abstract is om direct te gebruiken in bestuurlijke gesprekken. De provincie zoekt daarom naar een aanpak om dit grote geheel terug te brengen tot concrete prioriteiten, realistische handelingsperspectieven en bestuurlijke afwegingen.

De oplossing

TAUW ondersteunt de provincie Overijssel in dit proces. Hieruit is een gevolgenbeeld ontstaan dat laat zien welke vitale en kwetsbare objecten mogelijk problemen opleveren bij een ‘waterbom’. De vertaalslag hierbij is interessant. Hoe zorgen we ervoor dat de gevolgenbeelden relevante informatie bieden voor de afweging van risico’s en de keuze van maatregelen?

TAUW stelt het gevolgenbeeld op voor Overijssel: een integrale analyse van vitale objecten, keteneffecten, kwetsbare doelgroepen en continuïteitsrisico’s. Daarbij begeleiden we de provincie bij het vertalen van dit gevolgenbeeld naar risicodialogen die daadwerkelijk tot beslissingen leiden.

Onze meerwaarde ligt in de combinatie van technische expertise (zoals wateroverlast, stresstesten, vitale infrastructuur) en proceskennis op het gebied van risicodialogen, meerlaagsveiligheid en bestuurlijke besluitvorming. Wij brengen partijen samen, maken onderlinge afhankelijkheden inzichtelijk, concretiseren risico’s en ondersteunen organisaties bij het bepalen van hun eigen verantwoordelijkheid en handelingsruimte. Deze combinatie van inhoudelijke kennis en bestuurlijk inzicht maakt TAUW hierin uniek.

Werkzaamheden TAUW

TAUW voert het gehele traject uit in nauwe samenwerking met provincie Overijssel en de netwerkbeheerders van vitale functies. Binnen het traject voeren wij onder meer de volgende werkzaamheden uit:

• Analyseren van de waterbeelden
• Koppelen van waterdieptes aan vitale objecten in alle sectoren
• Ophalen van aanvullende informatie via invulformulieren bij veiligheidsregio’s, waterschappen, zorginstellingen en andere kritieke aanbieders
• Opstellen van een integraal gevolgenbeeld per vitale sector
• Ontwikkelen van een methodiek om de complexe netwerkinformatie uit het gevolgenbeeld te vertalen naar bruikbare informatie voor ambtenaren en bestuurders
• Leiden van een CoP-werksessie met andere provincies, ministeries en veiligheidsregio’s om de aanpak te toetsen en verder te brengen

Het resultaat

Het project geeft de provincie en alle vitale partners voor het eerst een integraal beeld van wat extreme langdurige neerslag voor hun functie betekent. De echte toegevoegde waarde zit echter in de vervolgstap: TAUW maakt het mogelijk om dit brede gevolgenbeeld te vertalen naar een werkbare risicodialoog.

Zo brengen we in beeld:

• Waar de grootste risico’s en keteneffecten zitten
• Welke locaties of functies prioriteit hebben
• Welke handelingsruimte organisaties zelf hebben
• Hoe gezamenlijk bepaald kan worden welke risico’s acceptabel zijn en welke om maatregelen vragen

Bijzonder aan dit traject is de co-creatie met de provincie en de vele aanbieders van vitale en kwetsbare functies in de samenleving. Samen brengen we onderlinge afhankelijkheden in beeld en bekijken we hoe we zijn voorbereid op tijdelijke uitval als gevolg van hevige regenval.

“TAUW heeft geholpen om een complex en grootschalig gevolgenbeeld terug te brengen tot heldere inzichten en handelingsperspectieven. Dat is essentieel voor beleidskeuzes en samenwerking met vitale partners.”​ - Bas Agerbeek, provincie Overijssel

Voorbeeld factsheet van de gevolgen van een ‘waterbom’ voor de energiesector in de provincie Overijssel