CSRD-rapportage ESRS E5: grondstofgebruik en circulaire economie

27 maart 2024, Paul Appeldoorn, Jurgen Ooms en Walter Tobé

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven te rapporteren over duurzame thema’s. Een belangrijk thema voor industrie en handel is circulaire economie en het duurzaam beheer van grondstoffen, onderwerp van de richtlijn ESRS E5. Deze vraagt u inzichtelijk te maken welke invloed het grondstofgebruik in uw keten heeft op mens en milieu. En wat het geleidelijke afscheid van fossiele grondstoffen en de transitie naar een circulaire economie betekent voor uw bedrijfsmodel.

De CSRD is een Europese richtlijn die grote bedrijven die actief zijn in de EU - waaronder veel van onze klanten in de industrie, vastgoedsector en aannemerij - de komende jaren verplicht te rapporteren over duurzame aspecten. Doel van deze richtlijn is het bevorderen van transparantie, standaardisatie, vergelijkbaarheid en verhoogde kwaliteit van milieu-, sociale en bestuursinformatie (ESG) voor externe belanghebbenden (investeerders, consumenten, beleidsmakers, NGO's, enzovoorts). De CSRD brengt duurzaamheidsrapportage op hetzelfde niveau als financiële rapportage.

CSRD-blogserie: Nu de implementatie van de CSRD snel nadert, neemt TAUW u mee in de ins en outs van deze richtlijn en gaan we dieper in op de verschillende milieuthema's en hun relatie met de CSRD. 

 

Hoe geeft u invulling aan de ESRS E5-richtlijn?

De ESRS E5-richtlijn vraagt om transparantie over de impact van de winning en verwerking van grondstoffen, de plannen en capaciteit van de onderneming om het businessmodel aan te passen aan circulaire principes en de financiële kansen en risico's die zo'n transitie met zich meebrengt. Deze geldt in het bijzonder voor bedrijven die actief zijn in de belangrijke ketens van het EU-actieplan voor de Circulaire Economie, zoals elektronica en ICT, textiel, verpakkingen, kunststoffen, bouw en levensmiddelen.

Belangrijke rapportagepunten zijn onder meer:

  • Beleid en strategie van de onderneming om de transitie naar hernieuwbare grondstoffen en de overgang naar circulaire ketens vorm te geven. Denk aan een strategie om circulaire initiatieven in de waardeketen van uw product te vergroten. Bijvoorbeeld door overmatig materiaalgebruik te voorkomen, het onderhouden en repareren van producten, het terugnemen en hergebruiken ervan, of zelfs refurbishen en remanufacturing van producten. En op iets langere termijn door de afhankelijkheid van fossiele grondstoffen te verkleinen en de organische grondstoffen uit hernieuwbare materialen of afval te gaan betrekken.
  • De doelen die het bedrijf zich daarbij heeft gesteld, en op welke stap in de afvalhiërachie deze doelen zich richten, zoals preventie, hergebruik of recycling.
  • De operationele en financiële risico’s en kansen die deze transitie voor uw onderneming met zich meebrengt.

Uw ESG-rapport dient dit te onderbouwen met kwantitatieve gegevens over:

  • De inkoop van materiaalstromen (met name grondstoffen en verpakkingen) en het aandeel daarin van hernieuwbare en gerecyclede materialen
  • Het volume aan materialen, producten en afval uit uw processen en het aandeel daarin dat is geproduceerd volgens circulaire principes
  • Het afvalmanagement inclusief de samenstelling en volumes van afvalstromen en de wijze waarop deze zijn verwerkt

Er zijn enkele rekenmodellen waarmee u circulariteit van producten en processen kunt bepalen. Belangrijk is dat uw rapportage inzicht biedt in de methodologie achter de data, de rekenmodellen die zijn toegepast, de herkomst van data, onderbouwing van eventuele schattingen en aannames.

Vorm geven aan de CSRD-rapportage 


Stap 1: materialiteitsbepaling

Om te bepalen waarover u daadwerkelijk gaat rapporteren, is het uitvoeren van een dubbele materialiteitsanalyse de eerste stap. U onderzoekt enerzijds welke impact uw bedrijf heeft op mens en milieu, bezien over de hele waardeketen. Welke materiaalstromen komen uw bedrijf binnen (resource inflow) en wat verlaat uw bedrijf als product (resource outflow) en afval? En wat gebeurt er met uw producten aan het einde van hun levensduur? Een material flow analysis (MFA) en een levenscyclusanalyse (LCA) zijn de aangewezen methoden om deze stromen te inventariseren. Met de Materialenatlas Circulaire Economie (MACE) krijgt u inzicht in alle inkomende en uitgaande materiaalstromen van uw organisatie of project (zie afbeelding). Met deze applicatie kunt u bijvoorbeeld inzicht krijgen in uw circulaire prestaties en de voortgang van uw circulaire (beleids)doelen monitoren.

Anderzijds analyseert u welke risico's en kansen grondstofgebruik en een transitie naar een circulaire economie op uw bedrijfsstrategie hebben. Hoe bestand is uw businessmodel voor veranderingen die kunnen optreden op korte of middellange termijn, en waar liggen de kansen? Met hun brede kijk op circulariteit kunnen de experts van TAUW deze analyse samen met u doorlopen.

Een reëel risico is de beschikbaarheid van grondstoffen in de toekomst onder invloed van geopolitieke spanningen, groeiende vraag op de wereldmarkt, of klimaatverandering. Andere risico’s zijn gelegen in de snelle beleidsontwikkeling, bijvoorbeeld de EU Ecodesign richtlijn, die eisen stelt aan het ontwerp en circulariteit.

Maar de transitie biedt zeker ook kansen. De maatschappij beweegt geleidelijk naar een circulaire economie en andere consumentenvoorkeuren. Zo kunnen hergebruik en recycling van materialen samen met ketenpartners interessante innovatiemogelijkheden beiden. Veel producten worden met koolstof uit fossiele grondstoffen gecreëerd, bijvoorbeeld in de chemische en farmaceutische sector, in de bouw- en in de kunststofsector. Hernieuwbare bronnen als biomassa en afval zullen een alternatieve koolstofbron gaan vormen (zie ook de casus van Delrin® in het kader hieronder). Welke gevolgen dat heeft voor uw processen en financiële stroom hangt af van uw positie in de keten.

Klantcase: Delrin® bereidt zich voor op grondstoffentransitie

In een circulaire economie behouden materialen en producten zo lang mogelijk hun waarde. In combinatie met het afscheid van fossiele grondstoffen dwingt dit veel bedrijven tot oriëntatie op herbruikbare materialen. Ook het Dordtse Delrin®, producent van de gelijknamige kunststof, wilde inzicht in meer alternatieve bronnen voor de productie van methanol. Met een levenscyclusanalyse (LCA) bracht TAUW de opties in kaart.
Het doel is om Delrin® te helpen bij de transitie naar een circulaire koolstofeconomie, met CO2-neutrale productie en het gebruik van hernieuwbare koolstofbronnen. Wilt u meer lezen over de grondstoffentransitie van Delrin®? Klik op de onderstaande button.

Lees het artikel

 

Stap 2: verkennen van circulaire strategieën

Na een uitvoerige analyse is de strategievorming aan bod, waarbij u inventariseert wat de rol kan zijn van uw onderneming in een circulaire economie. De keten waarin het bedrijf opereert is bepalend voor deze verkenning, evenals de positie in de keten. Welke versnellers (enablers) en vertragers (barriers) zijn in de onderneming en de keten aanwezig om te komen tot een circulaire economie? TAUW kan u helpen in kaart te brengen welke vorm van circulaire economie past bij de onderneming en welke versnellers en vertragers in het bedrijf en de keten invloed hebben op deze ontwikkeling.

Het gaat er in deze fase om inzicht te krijgen in welke route naar circulariteit het beste past bij uw bedrijf. Dat kan een route zijn die vooral gericht is op circulair inkopen, het creëren van circulaire ketens of veranderd productontwerp. Welke route(s) bij uw bedrijf pas(sen) en waar u begint, daarover kunnen onze experts u gericht adviseren.

Stap 3: monitoring en rapportage

Tijdens het opstellen van uw strategie heeft u ook uw KPI’s en doelstellingen bepaald. CSRD verwacht een jaarlijkse rapportage van de circulaire resultaten, waarvoor veel data moeten worden geïnventariseerd in uw onderneming en bij uw ketenpartners. Dit vraagt om de inzet van slimme monitoringsystemen die deze data uitlezen uit uw bestaande ERP en andere datasystemen. Als u dit goed inregelt en automatiseert scheelt dat medewerkers veel tijd en biedt het bovendien een transparante en betrouwbare audittrail aan de accountant. De dataprofessionals van TAUW kunnen u helpen bij de keuze en inrichting van dergelijke monitoring- en rapportagesystemen.

Eenvoudig navigeren door de nieuwe CSRD-rapporteringsvereisten

Bij TAUW ondersteunen wij onze klanten op hun weg naar CSRD-compliance op de volgende aspecten:

  • Begeleiding
    Wij informeren u over de CSRD-vereisten en helpen u begrijpen wat de gevolgen voor uw bedrijf en strategieën zijn. We begeleiden uw bedrijf bij het uitvoeren van een materialiteitsanalyse en vormgeven van stakeholderbetrokkenheid.
  • Ontwikkeling van een strategie en doelstellingen
    Wij helpen u bij het ontwikkelen van een strategie en het stellen van doelen voor een specifiek milieuthema, zoals biodiversiteit, verontreiniging, circulaire economie en meer.
  • Ondersteuning bij naleving en rapportage
    Wij zorgen ervoor dat uw proces invulling geeft aan de EU CSRD- en ESRS-vereisten met minimale risico’s, hoge efficiëntie en een maximale strategische of commerciële waarde (inclusief dataverzameling).


We kijken ernaar uit met u samen te werken en u in staat te stellen aan de CSRD te voldoen.

Meer informatie over de CSRD

Ontdek de CSRD-blogreeks

4 juli 2024 | Blogs

De 7 stappen waarin TAUW u zal begeleiden in de dubbele materialiteitsbeoordeling

27 maart 2024 | Blogs

CSRD-rapportage ESRS E5: grondstofgebruik en circulaire economie

De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) verplicht bedrijven te rapporteren over duurzame thema’s. Een belangrijk thema voor industrie en handel is circulaire economie en het duurzaam beheer…

25 januari 2024

Wegwijs in de CSRD: betrokkenheid van stakeholders is cruciaal

Lees verder...
7 december 2023

Biodiversiteit en de Corporate Sustainability Reporting Directive…

Lees verder...
5 oktober 2023

Bodem en de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD)

Lees verder...

Hoe kunnen wij u helpen?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.