Wat zijn PFAS? 

PFAS betreft een grote groep stoffen waarvan een aantal stoffen op de lijst met (potentieel) zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) staat. Door de specifieke eigenschappen die PFAS hebben, worden ze al decennia lang gebruikt in industriële processen en veel alledaagse producten, zoals brandblusschuim en cosmetica.

Uit diverse onderzoeken is gebleken dat deze stoffen persistent, mobiel en schadelijk zijn voor de gezondheid van mensen en dieren en dat ze door onder andere lozingen en verplaatsingen via de lucht inmiddels wijdverspreid in het milieu voorkomen.

Zo worden we als mens, via het milieu, onze voeding, drinkwater en vele consumentenproducten blootgesteld aan PFAS (zie figuur).

 

Verbod op aantal PFAS

Omdat PFAS behoorlijke invloed kunnen hebben op mens en milieu, ligt de stofgroep wereldwijd onder een vergrootglas. Dit heeft ertoe geleid dat het gebruik van een aantal PFAS-verbindingen inmiddels is verboden via internationale verdragen (zie het Verdrag van Stockholm) en Europese regelgeving. Daarnaast is het gebruik en/of de productie van PFAS bij sommige bedrijven vrijwillig uitgefaseerd.

In Nederland zijn inmiddels een aantal PFAS geclassificeerd als (potentieel) zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). Op basis hiervan geldt een minimalisatieverplichting voor emissies naar het milieu. Daarnaast zijn er nog veel (wetenschappelijke) onderzoeken gaande naar het voorkomen en de risico’s van PFAS in consumentenproducten, voedsel en het milieu (waaronder bodem en oppervlaktewater). In Nederland staan momenteel vooral perfluoroctaansulfonzuur (PFOS), perfluoroctaanzuur (PFOA) en GenX in de belangstelling. Voor veel toepassingen van verboden/uitgefaseerde PFAS verbindingen zijn geen fluorvrije alternatieven beschikbaar waardoor deze stoffen vaak worden vervangen door andere (minder schadelijk geachte) PFAS verbindingen. Hierdoor is er steeds meer aandacht voor alternatieve PFAS verbindingen (zie figuur)

Wat zijn risicolocaties?

Door de unieke water- en vuilafstotende eigenschappen die PFAS hebben, worden de stoffen inmiddels breed toegepast in verschillende producten. Op die manier kunnen PFAS eenvoudig in de bodem terechtkomen.

Voorbeelden van risicolocaties zijn:

  • Voormalige brandlocaties en brandweeroefenlocaties
  • Textiel(verwerkende) industrie (water- en vuilafstotend maken; kleding, tapijten, meubels et cetera)
  • Fluorpolymeerfabricage en -verwerking
  • Metaalindustrie
  • Stortlocaties

Op welke manier verspreidt PFAS zich?

PFAS komen naar verwachting in heel Nederland voor als diffuse verontreiniging in de land- en waterbodem. Dit is het gevolg van punt -en diffuse lozingen, grootschalig grondverzet en hergebruik van grond, als bagger en bouwstoffen.   

 

Welke stappen kunt u ondernemen om met PFAS om te gaan?

Als overheid of industrie, kunt u te maken krijgen met (mogelijk) PFAS-houdende materialen zoals grond, bagger, RKGV, slib, groenafval of bouwstoffen. De volgende risico’s en beheersmaatregelen kunnen dan van toepassing zijn:

Het afzetten of hergebruiken van vrijkomende PFAS-houdende materialen is niet mogelijk.

Mogelijke beheersmaatregelen zijn:

  • Vrijkomende materiaalstromen in een vroeg stadium op PFAS onderzoeken.
  • Vrijkomende materiaalstromen optimaliseren (streven naar gesloten balans: tijdelijk uitplaatsen).
  • Blijvend anticiperen op regionaal hergebruiksbeleid en afzetmogelijkheden van PFAS-houdende materialen.
  • Inrichten van voldoende tijdelijke opslagcapaciteit welke is voorzien van adequate bodembeschermende voorzieningen.

In het kader van de zorgplicht wordt u verplicht tot het saneren van bodemverontreiniging met PFAS, bijvoorbeeld gerelateerd aan blusschuim.

Mogelijke beheersmaatregelen zijn:

  • Treffen van adequate bodembeschermende voorzieningen en/of overstappen op PFAS-vrije producten voor brandblusoefeningen.
  • Procedures opstellen om bodembelasting met PFAS bij brandincidenten te minimaliseren.
  • Vooronderzoek verrichten naar mogelijke PFAS-verdachte bedrijfsactiviteiten en potentiële bronnen in de omgeving.
  • Locatiespecifieke achtergrondwaarden voor PFAS vastleggen middels bodemonderzoek.

PFAS gerelateerde informatie en diensten

PFAS Tijdelijk handelingskader

Dit handelingskader moet duidelijkheid geven over hoe te handelen wanneer men te maken krijgt met PFAS bij het toepassen van grond en bagger. 

Lees meer over het handelingskader

Onderzoek, strategie en overige diensten

Tauw ondersteunt u bij het in kaart brengen van risico’s en het opstellen van beheersmaatregelen op het gebied va PFAS.

Bekijk onze PFAS diensten

Mini-conferentie PFAS 

Gemeente Breda organiseert in samenwerking met de Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant op 1 oktober een mini-conferentie over PFAS.

Lees meer over deze conferentie

Kunnen wij u helpen? Of heeft u vraag over PFAS?

Leg uw vraagstuk voor aan onze experts, wij adviseren graag.

PFAS Meldpunt
T: +31570699911
E:PFAS@tauw.com
LinkedIn